201 سند روايت

سند اين روايت، قابل تحويل به چهار سند است كه دو سند آن به راحتى قابل تصحيح مى‌باشد. اين دو سند عبارت‌اند از:

1. على بن إبراهيم عن أبيه عن صفوان عن معاوية بن عمار عن أبى‌عبدالله(ع)؛

2. على بن إبراهيم عن أبيه عن ابن أبى عمير عن معاوية بن عمار عن أبى‌عبدالله(ع).

دو سند ديگر مشتمل بر عنوان مشترك محمد بن اسماعيل هستند و از آنجا كه ثابت شدن اعتبار يكى از اين اسناد براى اعتبار روايت كافى است، بنابراين به اين دو سند كه همه راويانش مورد وثوق و از اجلّاء اماميه هستند، ¹ بسنده مى‌كنيم.

همه راويان مذكور در اين دو سند از اجلا هستند و توثيق صريح دارند، مگر جناب ابراهيم بن هاشم، پدر بزرگوار على بن ابراهيم، كه وجوه بسيارى براى توثيق او وجود دارد. ²از جمله وجوه وثاقت ابراهيم بن هاشم مى‌توان به موارد زير اشاره كرد:

1. شهادت سيد بن طاووس در «فلاح السائل» در ذيل حديثى كه از «امالى» صدوق نقل كرده، همه راويان آن، از جمله ابراهيم بن هاشم، را به اتفاق نظر علماى شيعه ثقه

مى‌داند. ³ هر چند ابن‌طاووس از قدما نيست، ولى اولاً، از آنجا كه كتب قدما در دسترس وى بوده، توثيقاتش محتمل الحس و حجّت است. ثانياً، وى ابراهيم بن هاشم را توثيق نكرده، بلكه توثيق قدما را نقل كرده است؛

2. به شهادت رجاليون او اولين كسى است كه ميراث حديث كوفه را در ميان اهل قم نشر داد و با توجه به تشدّد و سخت‌گيرى محدثان قمى، اگر در وثاقت او ترديد وجود داشت، هرگز موفق به اين كار نمى‌شد؛ ⁴