203
فصل پنجم: ابعاد تمدنى بيدارى اسلامى و حج
مقدمه
حج گنجينه عظيمى از معارف الهى است كه آثار روحى، فكرى و رفتارى براى سلوك فردى انسان و آثار سياسى، فرهنگى و اقتصادى براى تكامل و رشد جامعه دارد. هرچند همه اين جنبهها، ظرفيت عظيمى را براى بررسى و تحقيق فراهم مىكند، ولى ابعاد اجتماعى حج با رويكردى تمدنى، كمتر بررسى شده است؛ در حالى كه توجه به آثار تمدنى اين فريضه عظيم الهى، در اين مقطع از تاريخ جهان، ضرورتى اجتنابناپذير است؛ زيرا از يك سو تمدن ليبرال دموكراسى، با داعيه تمدن پايان تاريخ، به دنبال جهانىسازى خود است و در مسير جهانىسازى، مهمترين چالش خود را اسلام تمدنى مىداند و از سوى ديگر با بيدارى اسلامى، بار ديگر زمينه تحقق امت اسلامى پديد آمده است.
پرواضح است در عصر حاضر، براى پويايى و بالندگى اين امت و مقابله تام و تمام با جهان كفر و الحاد، راهى جز پيمودن مسير تحقق تمدن اسلامى با تمام لوازم