152بورژوازى ملى - بومى تأسيس شده، در كشورهاى جهان سوم، اين بنياد سياسى به دست بورژوازى استعمارى- خارجى تحقق يافته است. اين فرايند سبب شده كه مؤسسات حكومتى در جهان سوم، در حقيقت در بروكراسى مدنى - نظامى بزرگى در خدمت منافع استعمارى باشند و رابطهاى با گروههاى بومى جوامع خويش نداشته باشند. به عبارت ديگر، دستگاههاى حكومتى در جهان سوم، از استقلال و قدرت سياسى زيادى در مقابل نيروهاى بومى، اجتماعى و اقتصادى جوامع خويش برخوردارند. 1
اين حكومتها از بنيان و پايگاه مردمى بهرهمند نيستند و براى بقاى خود، «وابستگى نظام جهانى و قدرتهاى مسلط»، «اتكا به نيروى نظامى» و «حمايتگرى گروههاى خاص» 2 را دنبال مىكنند. 3
با توجه به اينكه حج عرصه بىنظيرى در تعاملات بينالملل اسلامى است كه با حضور ملتها رقم مىخورد، ظرفيت بالايى را در تقويت بيدارى اسلامى فراهم مىكند. حج تجسمى از حضور ملتهاى مسلمان است كه با گرد هم آوردن نمايندگانى از كشورهاى اسلامى، قدرتنمايى امت اسلامى را ظاهر مىكند. در اين بخش ابتدا از طرفى، مردمى بودن بيدارى اسلامى و سپس در مقابل، غير مردمى بودن حكومتها را در برخى كشورهاى اسلامى بيان مىكنيم. در ادامه با بيان جايگاه ملتها در عرصه بينالملل، نقش حج را در تقويت بيدارى اسلامى بيان خواهيم كرد.