164كوفه و حيره بوده است؛ بهگونهاى كه برخى روايات به رفتن ايشان بر سر قبر پاك امام على(ع)، از كوفه، براى يكبار و همچنين برخى از روايات ديگر به رفتن امام صادق(ع) بر سر قبر امام على(ع)، از جانب حيره براى يكبار اشاره نمودهاند. بعيد به نظر نمىرسد كه اقامت ايشان در آنجا كوتاه نبوده باشد. برداشت مىكنم كه امام صادق(ع) بر ماندن بيشتر در آنجا در زمان حكومت سفاح يا برادرش منصور، علاقهمند بوده است. بىشك، امام صادق(ع) براى دستيابى به اموال سفاح يا ديگران به عراق نرفت. بلكه براى اهداف ديگرى به آنجا سفر نمود؛ از جمله آن اهداف، دفع ضرر احتمالى كه بر اثر نرفتن و تبريك نگفتن به حاكمان، متوجه اهل بيتش مىگرديد و نيز تجديد پيمان با دوستداران و شيعيان اهل بيت(عليهم السلام) بوده است.
همچنين از اهداف ديگر آن حضرت(ع)، ترويج علم آل بيت محمد(ص) ميان شيعيانشان و مهمتر از همه، زيارت قبر امام على(ع) و آشكار كردن مكان آن بوده است؛ مسئلهاى كه از اهميت بسيارى ميان شيعيان و دوستداران آن حضرت و نيز ميان مسلمانان، برخوردار بود؛ بهويژه پس از رواج اخبارى كه حاكى از مبهم بودن مكان قبر امام(ع) براى دوستدارانش بود. در اين مطلب شك ندارم كه مسجد جامع كوفه بارها شاهد حلقههاى درس و مناظرات فراوانى بوده كه امام صادق(ع) آنها را برعهده مىگرفته است و مردم از دانش سرشار امام صادق(ع)، مات و مبهوت مىشدند.
امام صادق(ع) از آن پس، پرچمدار انتشار علم آل بيت محمد(عليهم السلام) شد. از اينجاست كه مىتوان روايت رايجى را تفسير نمود كه مربوط به كثرت راويانى است كه در مسجد كوفه از امام صادق(ع) روايت مىكردند.
كاملاً روشن است كه در آغاز حكومت عباسيان، فرصت بزرگى براى عالمان