69يك صورت آن بر وجه مشروح به محافظه قارص و به والى بغداد نوشته و يك صورت آن نيز به محافظ وان و والى چيلدر و والى ارزروم تحويل داده شده است.
BOA. Hatt Humayun01302
-60705 a 01
13. عوارض گمركى مازاد از حجاج ايرانى
از طرف پادشاه، از ديوان همايون به صورت كاملاً مخفيانه به حضرت شريف تأكيد مىشود:
از قديمالايام تا حال رسم بود كه عوايد جزئى مانند رسم 1 گمرك از داد وستد گرفته شود. ولى اين افراد به مملكتشان بازمىگردند و به حاكمانشان شكايت مىكنند و حاكمان آنها به دولت عليّه ملتجى مىشوند. با اين دغدغهها اوقات دولت عليّه را تلف و به خود مشغول نكنيد و خلاف اين امر رفتار نكنيد؛ بر امر شاهانه، تأكيد و بر اقتضاى آن، تصديق شود.
4662
جودت خارجه: 6349
[سند دوم]
حاكم و والى ارزروم و امير همايون معاون وزير اكرم، خلاصه دو ماده تحريرات وارد شده از طرف حضرت يوسفپاشا 1211 .. .13.
خلاف شرايط مصافاتى كه بين دولت عليّه و ايران منعقد شده است، از حجاج و زوار و تجّار ايران با ظلم سكه اخذ مىشود. براى جمع كردن رسومات نيز انواع تعديات و ظلمها صورت مىگيرد.
غير از دريافت گمركهاى عادى و جارى، سر مويى به آنها تعدى وارد نشود. در باب صيانت و حمايتشان، اوامر شريف با توضيحات قبلاً صادر شده بود. و من بعد، از هيچ كدام از فرد فرد طايفه مرقومه، مطالباتى با عجز و كتككارى و بىاحترامى، چيزى مطالبه نشود، و [اگر] ديگر چنين رفتارى با حجاج و زوار ايرانى صورت بگيرد، جهت اعزاز و اعتناى به