249
[سند دوم]
نظارت ظبطيه 1
امروز كشتىهاى روسيه به دارالسعادت وارد شدند. مترجمان و غواصها از قنچلارياى 2 ايران و روسيه خواستند [تا] پاسپورتهاى حجاج ايرانى و روسى داخل كشتىها را جمع كنند. اين عمل در حق تبعه هيچ كشورى رايج و درست نيست. مأموران اداره ترجمه سفارت روسيه، وقتى به داخل كشتى رفتند، سعى كردند حجاج تبعه روسيه را از طريق سمسارها 3 اغفال كنند تا بليط خود را از اداره روسيه، دريافت كنند.
در حالى كه هر روزه در مسيرى كه حجاج قصد سفر كنند، واپور جهت سفر وجود داشت، آنها اعلام كردند حركت واپور معلوم نيست و حجاجى كه مىخواستند بليط واپورهاى ديگر را تهيه كنند را تهديد و منع مىكردند. به اين دليل حجاج مسلمان در انتظار اين واپور مدت مديدى در خانها 4 در كمال بدبختى به سر مىبرند.
برخى از اين حجاج نيز از طريق كمپانىهاى كشتى اداره مخصوص [كشتىهاى عثمانى] بليط گرفته و به سمت جدّه عزيمت كردند. ولى [احتمالا به دليل نداشتن پاسپورت] پيش از رسيدن به يافا خود را از واپور به بيرون پرت مىكنند. دولت ايران مسلماً راضى نمىشوند حجاج مسلمان تبعه خود اينقدر ضرر و بدبختى متحمل شوند.
الحاصل اينگونه جمعآورى پاسپورتها توسط آنان، حجاج را به راههاى خطرناك و غيرقانونى مجبور مىكند. براى حفظ جان حجاج بايد از اقدامات سفارت روسيه جلوگيرى شود. آنان پا فراتر گذاشته و درصدد برآمدند [تا] از حجاج مبالغى تحت