196بمبئى كه زوارى بازمىگشتند، درباره كشتار ايرانيان و چپاول آنان چيزى ابراز نشده است و آمار آن اشخاصى كه يكبار غيب شدند و علاوه بر آن، تلفات جانى و وسايلى كه ضايع شده، نيز هنوز مشخص نيست. همچنين تلفاتى كه در اثناى راه واقع شده، هنوز تعدادش مشخص نيست؛ ولى از اين به بعد در اين باب معلوماتى پىدرپى أخذ مىشود و همه معاهدات و مقاولات كه از قديمالايام بين دولتين عليتين تنظيم شده است، قوانين براى راحتى و حضور زوار عازم عتباتِ عرش درجات و حجاج تنظيم شده است.
قوانينى وجود دارد مبنى بر اين كه در قطعه اماكن مباركه، حتى خيابانهاى حجاز هيچ كس غير از مأموران عثمانى، حق محافظت از حجاج را ندارد. چون دولت ايران به نظام و عدالت دولت عليّه اعتماد كرد، اين حجاج مسافت طولانى را طى مىكنند [و] در زمام حمايت دولت عثمانى به مدينه منوره مىآيند. زوار مباركه توسط مأموران دولت عليّه حمايت مىشوند. به اين دليل به هيچ وجه تحقير و تعذيب آنها لازم نيست و بالعكس در جايى مانند مدينه منوره كه وحوش و طيور نيز در آنجا در امان هستند و محل مباركى كه كافه اهل اسلام موجود در دنيا به زيارت آنجا مكلف هستند و شرعاً رعايت حرم مقدس اين محل لازم است، چطور مىشود اعراب و اغوات گرداگرد آن به قتل و جرح و ضرب زوار مشاراليها بپردازند؟! اين امر مخالف اصول دين اسلامى و ناموس سلطنت عثمانى است و كاملاً مغاير حسن بيانى است كه توسط حضرت شاهنشاهى در حق اتحاد دولتين اسلامى در اين روزهاى مقدس ارائه شده است. به اين جهت در شهرى چون مدينه منوره، هر لحظه تعدادى كافى عساكر نظامى و محافظ موجود در داخل حرم و بازار و كوچهها جهت دستگيرى و جلوگيرى از چنين فسادى توسط حكومت تعيين مىشود. مىبايست صورت اقدامات لازمه اجرا شود؛ مخصوصاً براى تسويه اذهان. حكومت بايد حركتى متبحرانه و احتياطكارانه انجام دهد، بر اثر فسادى كه ايجاد شده بود، برخى از حجاج ايرانى پريشان و آشفته شدند و شيخالحرم حضرت نبوى و محافظ مدينه و نائب الحرم نيز از اين حادثه اغماض كردند. شايد با تشويق آنها حاصل شد. در اين باره محرك