187عرض حال و درخواست تنبيه جمعيت آنجا همراه با توضيحات كتبى بايد به صوب دولت ارسال شود. تأكيد بر تحقق اين امر، لازمه اصول نظام است. در صورت اقتضا آنچه رخ مىدهد، اطلاع داده شود. در باب اجراى سند.
Y. PRK. A: 1/30
تاريخ: /16رجب1292/
91. دادخواهى تجار ايرانى
تبعه و تجار ايرانى مقيم اسلامبول به حضور جناب مستطاب خدايگان معظم معينالملك سفير دولت عليّه ايران در دربار دولت عليّه عثمانى، دام اقباله العالى.
تصدقت شويم؛ مستغنى از عرض و بيان و به خود جناب نصاب، دام اقباله العالى، واضح و عيان است مسلمانانى كه در ممالك محروسه ايران سكنى دارند، زيارتگاه و معبد معتنابه ايشان كعبه معظمه و مدينه منوره و مشاهده مشرفه ائمه دين مبين [مى]باشد [كه] در ممالك محروسه دولت عليّه عثمانى واقع شده است و به اين جهت، اهالى ايران ذكوراً و اناثاً لاجل الزيارت از آمد و شد [در] آن طرفها مجبورند و معلوم است كه اهالى ايران آنچه در عرض سال از تجارت و زراعت و كسب و صنعت منتفع مىشوند، همهساله ميليونها پول خود را آورده، در ممالك عثمانى بين راههاى خير مصرف مىنمايند و يا به تعمير و تزيين بقعات مباركه و يا به اهداى آلات طلا و نقره و مجوهرات گرانبها و نذورات مخصوصه سبب اعمار مملكت و انتفاع سير اهالى بلد مىشوند. آثارش پيدا و اين معنى را همه ملل مىدانند [و] مجال ستر و اخفا نمىباشد. لازمه حقشناسى و قدردانى و سزاوار اسلاميت و مقتضاى انسانيت اين است كه اهالى آن مملكتها و قصبه و قراء كه در عرض راه واقع شده است كه معيشت ايشان جان از حجاج و زوّار است، يا براى وقايه و شكرانه اين نعمت عظمى و يا به ملاحظه جهت جامعه اسلاميت آنچه لازمه رعايت اخوت و مهمان نوازى است، در حق حجاج و زوّار و ابناء السبيل ايرانى مرعى و معمول دارند كه هم به مراوده آنها افزوده و هم نزد خدا و