81 الله ذَلِك. ¹

هنگامى كه امام اراده مى‌كند چيزى را بداند، خدا او را از آن چيز آگاه مى‌كند.

4. تفاوت حال افراد

راه ديگر جمع بين روايات مختلف در علم غيب اين است كه مخاطبان اين روايات مختلف بوده‌اند. ازاين‌رو سخن به اندازه فهم شنونده بيان مى‌شده است؛ براى مثال در حديثى مى‌خوانيم كه «ابوبصير» و چند تن از ياران بزرگ امام صادق(ع) در مجلسى حاضر بودند. امام آزرده خاطر وارد مجلس شد. هنگامى كه نشست، در حضور جمع فرمود:

...يَا عَجَباً لِأَقْوَامٍ يَزْعُمُونَ أَنَّا نَعْلَمُ الْغَيْبَ مَا يَعْلَمُ الْغَيْبَ إِلَّا الله عَزَّ وَ جَلَّ لَقَدْ هَمَمْتُ بِضَرْبِ جَارِيَتِي فُلَانَةَ فَهَرَبَتْ مِنِّي فَمَا عَلِمْتُ فِي أَيِّ بُيُوتِ الدَّارِ هِيَ... . ²

عجيب است كه عده‌اى گمان مى‌كنند ما علم غيب داريم. هيچ‌كس جز خداوند متعال از غيب آگاه نيست. من الآن مى‌خواستم كنيزم را تأديب كنم كه از دست من گريخت و ندانستم در كدام‌يك از اتاق‌هاى خانه پنهان شده است.

راوى حديث مى‌گويد: هنگامى كه امام(ع) از مجلس برخاست، من و بعضى ديگر از ياران حضرت وارد اندرون منزل شديم و گفتيم فدايت شويم شما درباره كنيزتان چنين گفتى؛ درحالى‌كه ما مى‌دانيم شما علوم زيادى داريد و ما نامى از علم غيب نمى‌بريم. سپس امام(ع) شرحى در اين زمينه داد كه مفهومش آگاهى او