99تشيع عراق، اصيلترين نوع تشيع است كه به لحاظ قدمت، در قرن سوم و چهارم با تشيع قم برابرى مىكند. اين تشيع بر جبلعامل، حلب و ايران تأثير گذاشت. تشيع عراق بيشتر از مركز به سمت جنوب، و تا جنوبىترين نواحى استقرار داشته است. اينها شهرهايى است كه عراق ديروز و امروز را تشكيل مىدهد. 1
البته برخى نويسندگان غيراسلامى، پيدايش جامعه شيعى عراق را با سدههاى صدر اسلام مرتبط نمىدانند؛ براى مثال «اسحاق نقاش» پيدايش جامعه شيعى در عراق را در پى تحولات قرن نوزدهم مىداند. وى ريشه فكرى تشيع جديد را در عراق، از اسكان قبايل ايلى - عشيرتى در مناطق شهرى مىداند. به نظر او اسكان ايلها در همسايگى جوامع شيعى و سرزمينهاى متبرك ويژه اين مذهب، آنان را به تعريف جديدى از خود واداشت.
او ادعا مىكند فشار دولت سنىمذهب عثمانى و وهابيگرى سعودى، اين گروه مهاجر را به تعريفى شيعى از خود وادار كرد. «نقاش» آغاز اوجگيرى تغيير مذهب را از سال 1745م مىداند. به نظر او، تحولات قرن هجدهم و نفوذ انديشههاى بيرونى، به پيدايش نهضتهاى مختلف «وهابى» در عربستان، «مهديه» در سودان، «سنوسيه» در ليبى و «شيعى» در عراق انجاميد. همچنين ايشان تشديد شيعهگرى را در عراق، ناشى از حملات سال 1831م عثمانى مىداند. تخريب اماكن متبرك شيعى در 1843م، به احساس هويت شيعيان دامن زد. نقاش دليل مىآورد كه تغيير زندگى از شبانى به كشاورزى، بحران هويتى در مردم پديد آورده بود كه