119اگر كسى در آثار وهابيان ژرف بنگرد، مىبيند كه كلمات آنان پر از تناقض است. آنان در تبيين رابطه توحيد با بسيارى از مسائل هستىشناسانه از جمله رابطه خدا با صفات الوهى، رابطه خدا با افعال خلق، دچار مشكلات بسيارى مىباشند. در مباحث توحيدى نيز به تشبيه و تجسيم گرفتارند. به دليل داشتن روش ناقص براى فهم و تفسير حقايق دين، نمىتوانند بين آثار و افعال موجودات و خالقيت مطلق خداوند جمع كنند و قادر نيستند اين مسئله را فهم كنند كه ممكن است انسان در طول فاعليت و مشيت و اذن الهى بتواند كارهاى بزرگى مثل معجزه را انجام دهد يا در علم به حقايقى دست يابد.
آنان معتقدند، اثبات كوچكترين كار خارقالعاده براى بنده، شرك است. همچنين اثبات فعل و اثر و وساطت در عالم وجود و افعال را مغاير توحيد مىپندارند. آنان مىپندارند فاعليت موجودات مغاير با فاعليت خدا و همعرض آن خواهد بود. بىشك، چنين تصورى برخلاف برهان و منطق قرآن است؛ زيرا لازمه توحيد حقيقى و قرآنى نفى موجوديت اشياء يا افعال و آثار آنها نيست؛ چراكه هيچ مخلوقى نمىتواند همعرض خالق خود باشد. بنابراين اعتقاد به فعل و اثر مخلوقات، بدون اعتقاد به استقلال آنها، با توحيد خالقيت و ربوبيت منافاتى ندارد.
اشكال ديدگاه وهابيان
اشكال اصلى وهابيان اين است كه نمىتوانند درك كنند هر تعظيم و خضوعى عبادت نيست. 1 آنان از روى جهالت يا انگيزه خاص، هرگونه