73يعنى كارى قلبى و نفسانى معرفى مى‌كند: ( وَ يَذْكُرُوا اسْمَ اللّٰهِ فِي أَيّٰامٍ مَعْلُومٰاتٍ عَلىٰ مٰا رَزَقَهُمْ مِنْ بَهِيمَةِ الْأَنْعٰامِ ) (حج: 28). ¹

ايشان در مقايسه ميان نماز و حج، ذكر خدا را در نماز كوتاه و گذرا مى‌داند، ولى حج را از آغاز تا پايانش ذكر مى‌داند و مى‌فرمايد:

حج، حقيقتاً يك واجب بى‌نظير است؛ چنان كه اگر ما در همه تعاليم اسلامى غور كنيم، شبيه آن را نخواهيم يافت. حج، وضع مخصوصى دارد و جنبه معنوى در آن فوق‌العاده است؛ مثلاً يك نوبت نماز را كه شما ملاحظه كنيد، چند دقيقه ذكر خداست، اما حج از آغاز پرداختن به اعمال مربوطه كه طى چند روز انجام گيرد، چه در داخل خانه خدا، در مسعاى شريف، در عرفات، در مشعر، در منا و در اعمال گوناگون در طواف‌هاى مختلف، در نشست و برخاست‌ها و در افاضه از نقطه‌اى به نقطه ديگر، همه‌اش ذكر خداست. اين از جنبه معنوى، معلوم مى‌كند ذكر الهى در حج، يك قلم بسيار درشت است. ²

ذكر و ياد خدا موجب بصيرت و بينايى مى‌شود و فراموش كردن خدا و غفلت از ياد او، كورى از شهود و اسرار مناسك حج را در پى دارد و روز قيامت آشكار خواهد شد؛ چنان‌كه خداى سبحان مى‌فرمايد:

(وَ مَنْ أَعْرَضَ عَنْ ذِكْرِي فَإِنَّ لَهُ مَعِيشَةً ضَنْكاً وَ نَحْشُرُهُ يَوْمَ الْقِيٰامَةِ أَعْمىٰ* قٰالَ رَبِّ لِمَ حَشَرْتَنِي أَعْمىٰ وَ قَدْ كُنْتُ بَصِيراً* قٰالَ كَذٰلِكَ أَتَتْكَ آيٰاتُنٰا فَنَسِيتَهٰا وَ كَذٰلِكَ الْيَوْمَ تُنْسىٰ) (طه: 124 - 126)

و هر كس از ياد من روى‌گردان شود، زندگى [سخت و] تنگى