84

دليل سوم: ثبوت هلال از اختيارات حاكم

در برخى روايات، امام معصوم(ع) امر ثبوت هلال را از اختيارات حاكم اسلامى بر شمرده است؛

از باب نمونه به روايتى كه دلالتى تام و تمام دارد، اشاره مى‌شود:

عَنْ أَبِى عَبْدِ الله(ع) قَالَ: دَخَلْتُ عَلَى أَبِى الْعَبَّاسِ بِالْحِيرَةِ فَقَالَ يَا أَبَا عَبْدِ الله ما تَقُولُ فِى الصِّيَامِ الْيَوْمَ فَقُلْتُ ذَاكَ إِلَى الإِمَامِ إِنْ صُمْتَ صُمْنَا وَ إِنْ أَفْطَرْتَ أَفْطَرْنَا فَقَالَ يَا غُلَامُ عَلَى بِالْمَائِدَةِ فَأَكَلْتُ مَعَهُ وَ أَنَا أَعْلَمُ وَ الله أَنَّهُ يَوْمٌ مِنْ شَهْرِ رَمَضَانَ... ¹

از امام صادق (ع) نقل شده كه فرمودند: در حيره با ابى العباس [سفّاح] ملاقات داشتم و او گفت: «اى ابا عبدالله، در مورد روزه امروز چه نظرى دارى؟» گفتم: «اين امر مربوط به امام (و حاكم) است؛ چنانچه روزه بگيرى، ما هم روزه مى‌گيريم و چنانچه افطار كنى [و عيد فطر اعلام كنى]، ما هم افطار مى‌كنيم»؛ پس [سفاح] گفت: «اى غلام، برو سفره را پهن كن [تا افطار كنيم]» و من نيز با او افطار كردم در حالى كه مى‌دانستم آن روز، از ماه مبارك رمضان بود....

امام صادق (ع) در اين روايت، امرِ ثبوت هلال را از اختيارات حاكم اسلامى بر شمرده است، هرچند كه در مورد تطبيق «حاكم اسلامى» بر سفّاحِ عباسى تقيه نموده است، به كار بردن واژه

«ذاك الى الامام» به عنوان كبراى كلى در كلام امام در حالِ تقيه و حفظ جان خويش، لزومى نداشته كه اين خود نشان دهنده آن است كه امر ثبوت هلال بر عهده حاكم اسلامى است. ²