متن کتاب حکم حکومتی در حج - جلد 1 - صفحه 66

(13 تا 212)

گفتار چهارم: بررسى تقيه مداراتى و جريان آن در موضوعات

ديدگاه فقها در تقيه مداراتى

برخى تقيه خوفى را مقسَم و تقيه مداراتى را قِسمى از آن مى‌دانند؛ به نحوى كه در ماهيت تقيه مداراتى، ترس و خوف از ايجاد شكاف و ضرر بر كيان اسلام نهفته است. ¹ و برخى نيز، تقيه مداراتى را قسيم و در عرض تقيه خوفى دانسته و ماهيت آن را جلب محبت دل‌ها و ايجاد وحدت كلمه مى‌دانند؛ بدون آنكه خوف و ضررِ مطرح در تقيه خوفى، در آن باشد. ²

بنابراين ديدگاه اول و دوم، از نظر ماهيت، جايگاه و رتبه متفاوت است. علاوه بر آنكه، طرفداران نظريه اول، آن را مستحب و طرفداران نظريه دوم، آن را واجب مى‌دانند.

اين اختلاف مبنا، آثارى در پى دارد كه از مهم‌ترين آنها جايگاه و نقش تقيه مداراتى در تحقق انسجام، وحدت و اخوت اسلامى - بنابر نظريه دوم - است.

بررسى ادله تقيه مداراتى

از مهم‌ترين ادله‌اى كه بر تقيه مداراتى اقامه شده، روايات است و از آنجا كه در باب تقيه، روايات فراوان و با مضامين مختلف وارد شده و نقد و بررسى تمامى آنها مجالى اوسع مى‌طلبد، در ادامه، چند نمونه از هر مضمون، بررسى خواهد شد:

1) . «و المستحب: ما كان فيه التحرز عن معارض الضرر، بأن يكون تركه مفضيا تدريجا إلى حصول الضّرر، كترك المداراة مع العامّة و هجرهم فى المعاشرة فى بلادهم فإنّه ينجرّ غالبا إلى حصول المباينة الموجب لتضرّره منهم»، رسائل فقهية، انصارى، صص 73 و 75؛ صلاة الجماعة، اصفهانى، ص228؛ التنقيح فى شرح العروة الوثقى، الطهارة، ج4، ص157.

2) . «المراد بالتقية مداراة ان يكون المطلوب فيها نفس شمل الكلمة و وحدتها بتحبيب المخالفين و جرّ مودتهم من غير خوف ضرر كما فى التقية خوفا» القواعد الفقهيه و الاجتهاد و التقليد، امام خمينى، ج2، ص174؛ كتاب النكاح، اراكى، ص305؛ القواعدالفقهية، مكارم شيرازى، ج1، ص411؛ الانصاف فى مسائل دام فيها الخلاف، ج2، ص349.

مشخصات کتاب

حکم حکومتی در حججلد:1نویسنده:درگاهی، مهدینویسنده:عندلیبی، رضا:پژوهشكده حج و ز يارتناشر:مشعرمحل نشر:تهران - ایرانسال نشر:1393

دریافت فایل ارجاع:

BibTex | Endnote

سایر جلدهای کتاب:

جلد 1