60
گفتار دوم: پيشينه حكم حاكم مخالف در تعيين روز عيد
آنچه از تتبع در كتب و متون تاريخى و سفرنامهها به دست مىآيد، آن است كه در برخى سالها اميرالحاج و حاكم مخالف، چنانچه روز عيد، دهم ذىحجه، مصادف با روز يكشنبه بود، براى آنكه روز عرفه، نهم ذىحجه، مصادف با جمعه شود و «حج اكبر» محقق شود 1، روز شنبه را عيد اعلام مىكرد و بدين ترتيب در واقع روز عرفه، برابر با روز هشتم ذىحجه مىشد، كه نتيجه اين امر، سود مالى بيشتر براى اميرالحاج و اهتمام و شركت انبوهى از اهل سنت در حج آن سال بود.
حسامالسلطنه نوشته است:
گويند هر سالى كه قاضى آنها اثبات اين مطلب كرده و حج را به اصطلاح آنها حج اكبر ساخت، از جانب دولت علّيه عثمانى وظيفه كلّى به او عطا شود كه در نسل او باقى و برقرار بماند. 2
يكى از قديمىترين منابعى كه از اين رخداد گزارش مىدهد، رحله ابن جبير (متوفاى 614 ه .ق) است. او نقل مىكند كه براى معتمدين اميرِ مكه، هلال ثابت شد، ولى امير، حكم به ثبوت هلال ذىحجه نكرد تا اميرالحاج منصوب از طرف خليفه، بعد از هفت روز