52در حكومت چنگيزى بر عهده داشتند. از اولين صاحب‌منصبان آن‌ها، «موقلى جلاير»، فرمانده سپاه و فاتح چين شمالى بود. ¹ نياى جلايريان ايران، «ايلكانويان»، امير بزرگ عصر هلاكو، پسر «جوجى ترمله» بود كه تحت رهبرى هلاكو به ايران لشكر كشيد و پس از فتح بغداد، بر اين شهر نظارت كرد. ² «اميرحسين بن آق‌بوقا»، از نسل وى، داماد خاندان ايلخانى شد و پسر بزرگ او، شيخ حسن، به پشتوانه اين خويشاوندى، حكومت نواحى وسيعى از قلمرو ايلخانى را به‌دست آورد. ³ وى در تمام مدت حكومت ابوسعيد، در خدمت وى بود و حتى تقاضاى ابوسعيد در مورد طلاق همسرش، بغدادخاتون را با اين پاسخ كه «حكم پادشاه بر جان ما روان است»، بى‌درنگ اجابت كرد. ⁴

پس از مرگ ابوسعيد در سال 736 ه.ق، شيخ حسن از روم عازم ايران شد، آذربايجان و عراق را تصرف كرد و دست‌نشانده‌اى از نسل هلاكو را بر تخت نشاند. ⁵ بعدها دوتن از نسل چنگيز را به ايلخانى برداشت ⁶؛ خود به همان لقب «الوس‌بيك» كه در زمان ابوسعيد به دست آورده بود، بسنده كرد. وى در سال 740 ه.ق اطاعت ملك ناصر را پذيرفت و به نام وى حكومت كرد. او همچنين، «دلشاد خاتون»، همسر ابوسعيد را به همسرى گرفت. دولتشاه مى‌نويسد: «از سلطنت جز اسمى بيش بر شيخ حسن نبود و دلشادخاتون شاه اصلى بود». ⁷ شايد دادن لقب «بلقيس ثانى»، از سوى سلمان ساوجى نيز مؤيد اين مطلب باشد. وى در رثاى دلشادخاتون نيز به حقِ وى بر شيخ حسن و دولت او اشاره مى‌كند. ⁸ به‌هرحال در سال 743 ه.ق، شيخ حسن به‌طور