176
(892) تجهيز محمل مبارك فرموده از دارالسلام بغداد كه اقرب طرق موصل به جمال كعبه است، روانه گردانيم. بايد كه به ورود اين بشارت مبتهج بوده، هركس را شعف و عزام در خاطر مُضمر باشد، احرام اين سفر فرخنده اثر بسته توجه نمايد و از باب «اظهاراً لِكمال الإعتناءِ فى شأنهِم»، حكم فرموديم كه در ممالك محروسه، هركس از اين فريق جليلالقدر به هر جا نزول و حلول نمايند، مقدم ميمون او را به خطوات تعظيم و اجلال تلقى و استقبال كنند و از جهت ايشان در رفتن و آمدن تمغا و باج و راهدارى و سوقاتى و بختهباشى و سلامى و غيرذلك، مطالبت ننمايند و پيرامون بارهاى ايشان نگردند، و به تمغاخانه نبرند و ايشان را از جميع تكاليف (ديوانى ترخان و مرفوع القلم دانند و در بلاد تكليف) ملاقات امرا و حكام ننمايند و از ايشان سند و امضاى امرا و الكا نطلبند و سواد اين حكم را به مهر قضات اسلام و حكام معوّلٌ عليه دانند و ايلچيان و يامچيان و آينده و رونده چهارپايان ايشان را اولاغ نگيرند و شكر و شكايت [ايشان را] عظيم مؤثر دانند و هر سال در اين باب نشان مجدّد نطلبند. حكام و داروغگان و مباشران امور و اشغال ديوانى و تمغاچيان و راهداران و باجداران و كوتوالان قلاع و مستحفظان شوارع بر اين موجب مقرر دانند. 1
از ديگر نكاتى كه در اين حكم به آن اشاره شده، مجبور نبودن حكام و امراى هر شهر در ديدار است؛ چراكه، حجاج در هر شهر بايد به ديدار حاكمان و اميران بزرگ رفته، پيشكش و سلامانه پرداخت مىكردند و اين جزئى از مخارج سفر حج بود.
مشكلات و موانع سفر حج
خطرات بسيارى در راه حج وجود داشت: قحطى، كمبود غذا و آذوقه و آب، ناامنى راهها، گرماى زياد، بيمارىهاى مهلك عمومى و راهزنان، از جمله اين مسائل بود كه