95و امتحان است 1 اما با دقت در روايات روشن مىشود كربلا زمينى است ذات كرب و بلاء، و اين ربطى به وجه تسميه و مدعا ندارد.
به هرحال، دليل نامگذارى هرچه باشد، عربى يا غيرعربى، اين مطلب واضح است كه كربلا عَلم و نام منطقهاى است كه بارگاه ملكوتى امام سوم شيعيان در آن واقع است و در گذر زمان بهصورت شهر درآمده است.
2. واژه حائر و حير
حائر در لغت، اسم فاعل از ريشه «حارَ، يحيرُ، حَيراً» است و درباره جايى كه آب در آن جمع شده باشد و زمين مطمئنى كه اطراف آن مرتفع باشد، استعمال مىشود. بهعبارت ديگر محل مُنخفِض و پستى است كه اطراف آن از هر جانب مرتفع است؛ بهگونهاى كه مانند حوض و گودال، هنگام بارندگى، آب در آن جمع مىشود. 2
اهل لغت 3 واژه «حير» را از زبان عامه مردم بهدليل عادتى كه در تخفيف اسماء دارند (مثل عيشه از عايشه)، مخفف «حائر» نقل كردهاند.
«ياقوت حموى» بين «حائر» و «حير» فرقى قائل شده و در توضيحى بيان مىكند كه حائر از جهت معنا اخص و به قبر مطهر ابىعبدالله عليه السلام ، اطلاق مىشود و «حير» هر وقت تنها و بدون اضافه استعمال شود، مراد كربلا مىباشد. 4 هر چند كه طبرى بين اين دو تفاوتى قائل نشده اما مىتوان اين استعمال را از نقل تاريخى حوادث سال 193 هجرى به دست آورد؛ چنانكه از قول قاسمبنيحيى مطلبى نقل مىكند و در آن از بارگاه ابىعبدالله عليه السلام به «قبر الحسين عليه السلام في الحير» تعبير مىشود. 5