93در اينكه وجه تسميه كربلا چيست و اين نام چه معنايى دارد و اصولاً از چه زبانى و از چه ريشهاى گرفته شده، نظرات مختلفى وجود دارد:
الف) برخى مىگويند كه كربلا صورت تغيير يافته واژه بابلى «كوربابل» است كه مجموعهاى از آبادىهاى بابل را در برمىگرفت. «آنتوان بارا» در تفسير واژه كوربابل مىگويد:
اين دو واژه به واژه كربلا تغيير يافته و بدينسان فشرده شده است. بابل چونان كه در پيشگويىهاى اشعياى نبى آمده، صحراى درياست؛ جلگهاى پروسعت كه فرات از آن مىگذرد و بركهها و آبگيرهاى فراوانى دارد، بدانگونه كه بيننده مىپندارد اين «بيابانى بر روى دريا» است. منطقه كربلا منطقه بيابانى گرمى است و فرات از آن مىگذرد و آبگيرهاى فراوانى دارد. از همين روى، نامگذارى آن به «صحراى دريا»، همانند نامگذارى آن به كوربابل است. 1
ب) برخى ديگر مدعىاند كربلا، واژهاى آرامى و برگرفته از «كرب ايلو» است كه نام معبدى بوده و از دو جزء «كرب» و «ايلو» تشكيل شده است؛ اين دو در زبان آرامى به ترتيب، به معناى «پرستشگاه»، «حرم» يا «مصلى» و «خداوند» هستند؛ بنابراين معناى اين لفظ «حرم خداوند» يا «پرستشگاه معبود» خواهد بود. 2
ج) گفتنى است عدهاى نيز واژه كربلا را به ريشه فارسى «كاربالا»، يعنى كار بلند، والا و يا آسمانى بازمىگردانند. 3
د) ياقوت حموى، واژه كربلا را به ريشه عربى بازگردانده و معنا كرده است:
يك - ريشه كربلا، «كربله» است كه در لغت به معناى سستى قدمهاست. عرب مىگويد: « جاء يمشي مكربلا »؛ يعنى درحالىكه به سستى راه مىرفت وارد شد؛ براين