84
درگاه و در تو قبلهگاه همه خلق
لطفت به كرشمه دستگير همه كس 1
«آنه مارى شيمل» مىنويسد: در يك اعتقاد قديمى آمده كه افراد انسانى - به شرط آنكه در طول حيات خود، صاحب بركت بوده باشند - پس از مرگ از بركت بيشترى بهره خواهند برد. از رسوم اهل تصوف، يكى هم اين بود كه به هنگام ورود به يك شهر، ابتدا به گورستان آن مىرفتند و براى اهل قبور دعا مىكردند.
طبيعتاً چنين قدرتى در مورد اوليا و قديسين، در بالاترين حد خود است. ازاينرو جاى تعجبى ندارد كه تقريباً در سرتاسر جهان اسلام، به اينگونه قبور و زيارتگاهها برخورد مىكنيم.
اين كلام يكى از مورخان هند را احتمالاً مىتوان در مورد تمام شبه قاره تعميم داد: «بسيارى از كفار منطقه، به خاطر بركات قبور اوليا و مؤمنين حقيقى، كه در اماكن آنها دفن بودند، به دين اسلام در آمدند».
از اينجهت جاى تعجب نيست كه بسيارى از اوليا و قديسين، داراى چندين مقبره و يا مكان يادبود بودند. نقش «مردگان مقتدر» در تاريخ اسلام، بسيار عظيم است.
هنگامى كه «فن دِر ليوو» مراسم كفن و دفن و خاكسپارى را به كاشتن تخم، تشبيه مىكند، احتمالاً اين مضمون ملاى رومى (مولوى) را ترجمه مىكند كه مىگويد:
كدام دانه فرو رفت در زمين كه نرست؟
چرا به دانه انسانت اين گمان باشد؟
نه تنها افراد عادى و عامى براى برآورده شدن حاجات خويش به زيارت قبور اوليا مىرفتند و هنوز هم مىروند، بلكه امرا و سلاطين كشورهاى اسلامى نيز، به دلايل سياسى و توسعه قدرت خويش به بركت قبر مشايخ، معمولاً به اين كار دست مىزدند.