240

به جاى آوردن سجده شكر

بالاى بام دوست چو نتوان نهاد پاى

هم چاره آنكه سر بنهى زير بام دوست ¹
بر آستان جانان گر سر توان نهادن
گلبانگِ سر بلندى بر آسمان توان زد ²

شهيد اول رحمه الله مى‌نويسد: اگر زائر در درگاه اهل‌بيت عليهم السلام سجده كند و نيت او در اين سجده، شكر خداوند به‌جهت نعمت و توفيق زيارت آن بقعه شريفه باشد، شايسته‌تر است [از عتبه بوسى]؛ بنابراين، زائر، هم سجده كرده و هم جز براى خدا خضوع نكرده است. ³

شيخ عباس قمى رحمه الله مى‌گويد: «سجده شكر براى خداوند به‌جاى آورد بر اين نعمت سنيه و رسيدن بر اين تربت زكيه». ⁴

البته بايد توجه داشت كه بوسيدن زمين و درگاه براى احترام و شكر، نبايد سجده براى امام، تلقى شود و بهانه‌اى به دست مخالفان افتد تا چنين وانمود كنند كه «شيعيان در پيشگاه امامان خود سجده مى‌كنند، درحالى‌كه سجده براى غيرخدا جايز نيست»!! بوسيدن زمين به شكرانه توفيق الهى و براى نعمت زيارت، غير از سجده براى يك انسان است. صورت بر زمين نهادن يا بوسه بر آستان زدن، نهايت ادب و ارادت و محبت به يكى از اولياى مقرب درگاه خداست و هيچ ربطى به شرك و پرستش غير خدا ندارد. ⁵

آنچه در روايات آمده است، «انجام سجده شكر» است؛ نه «سجده به‌سوى قبر معصوم عليه السلام ». بر اين‌اساس، خوب است كه سجده شكر، به‌طرف قبله باشد تا هم زائر اين سجده را به‌جاى آورد و هم از هرگونه انگشت‌نما شدن و اتهام «سجده براى غير