94 مىآيد. آنچه موجب حصول نعمت مىشود، خود نيز نعمت است.
آنگاه كه ثابت شد وسيله، نعمت و احسانى الهى است، كاملترين نعمت، كاملترين وسيله است. بىترديد، انبيا و رسولان الهى بزرگترين نعمتهاى خداوند هستند. بنابراين، آنها نيز مىتوانند وسيله باشند.
پس از تبيين اين موضوع، بايد گفت بزرگترين نعمت و احسان الهى وجود مقدس حضرت محمد مصطفى(ص) است؛ زيرا رسول اعظم خداوند، رحمت جهانيان، خاتم پيامبران و شفيع گنهكاران است. خداوند در شأن او چنين مىفرمايد: لَقَدْ مَنَّ اللّٰهُ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ إِذْ بَعَثَ فِيهِمْ رَسُولاً مِنْ أَنْفُسِهِمْ . 1 بنابراين، پيامبرگرامى اسلام(ص) بزرگترين وسيله در دنيا و آخرت است كه به گفته ابنقيم، رستگارى در دنيا و آخرت، تنها بهواسطه او به دست مىآيد.
اكنون كه ثابت شد توسل به آن حضرت، كارى درست است، روشن مىشود كه او خود نيز احسان و نعمتى الهى است. بنابراين، ذكر اين نعمت و احسان به هنگام بيان حاجت نزد خدا كافى است؛ هرچند خودش هنگام توسل، نزد ما حضور ندارد؛ چنانكه در توسل به اعمال صالح، ما به انجام دادن آن اعمال صالح مشغول نيستيم؛ مانند روايتى كه در صفحات پيشين از ابنعمر نقل شد كه هر يك از اصحاب غار به اعمال صالح گذشته خويش متوسل شدند.
همچنين توسل به ياد و نام پيامبر(ص)، پيش از آفرينش آن حضرت يا