404 ممكناند، نه محال. با وقوع اين امور نيز لازمه وقوع محال پيش نمىآيد. هرچيزى كه چنين باشد، وقوعش جايز است.
جواز توسل از نگاه شيخ حسن عدوى
شيخ حسن عدوى حمزاوى مىگويد:
اينكه برخى از عوام مىگويند: «اى فلان عالم! اگر حاجتم را برآورده سازى يا بيمارىام را شفا دهى، من چنين كار را برايت انجام خواهم داد»، به دليل جهالتشان از نحوه درخواست [و توسل] است. البته كار آنان كفر به شمار نمىآيد؛ زيرا منظور عوام اين نيست كه آن عالم يا ولى، خودش ايجادكننده و مسبب اصلى است. بلكه نيت آنان اين است كه عالم يا ولى، وسيلهاى براى رفتن به درگاه خداوند است؛ زيرا طبق باور آنان توسل به اين افراد، به دليل آن است كه عالمان يا اولياى الهى، اهل تقرب به درگاه خداوند و محبت به خالق و آفريدگارند؛ مگر نه اين است كه ميان سخنانشان مىگويند: «اى كسى كه نزد پروردگار از نفس پاكى برخوردارى! از خداوند بخواه كه برايم چنين كند».
اين سخن نشان مىدهد كه آنان خداوند را حاجتدهنده مىدانند.
از نگاه آنان، ولى الهى فقط سببى است كه محبوب خداوند مىباشد و خداوند او را از درگاه خود دست خالى باز نمىگرداند. اين نوع عبارات عوام از سنخ عباراتى است كه در روايت آمده است؛ رسول خدا فرمود: «چه بسا ژوليده موى و از در رانده