1) . اخبار مكه، ج3، ص 297؛ وى اين‌گونه روايت را نقل مى‌كند: ميمون‌بن حكم مى‌گويد: محمد جعشم از ابوجريح نقل كرد كه عبيدالله‌بن ابى‌زيد ... . همچنين عبدالرزاق در المصنف، ج5، ص 77، ش 9055، از ابن‌جريح نقل مى‌كند: عبدالله‌بن ابى‌يزيد برايمان نقل كرد... او روايت را اين‌گونه مى‌آورد: ابن‌جريح مى‌گويد من و عبدالله‌بن كثير دارى، در حال طواف بوديم تا اينكه وقتى به آن نقطه مى‌رسيديم، او رو به كعبه مى‌ايستاد و دعا مى‌كرد. او گفت: به من گفته شده كه در اين مكان چيزى (شىء) هست. هرچند در المصنف اين‌گونه آمده است، اما با توجه به درستى عبارات اخبار مكه، بايد گفت در اين كتاب، اشتباه رخ داده است؛ يعنى به جاى «نبى»، كلمه«شىء» آمده است؛ به همين دليل بايد گفت عبدالرزاق محمدبن جُعشم اشتباه كرده است. از سوى ديگر، اين روايت را ابونعيم نيز با سندى صحيح در كتاب معرفة الصحابة، ج6، ص3532 نقل كرده است. بغوى نيز در معجم الصحابة، از دو طريق اين روايت را نقل مى‌كند. او يك بار از طريق ابوعاصم، ضحاك‌بن مخلد از ابن‌جريح با اين سند نقل مى‌كند و مى‌نويسد: «پيامبر(ص) به نقطه‌اى از خانه يعلى مى‌آمد و به سوى قبله مى‌ايستاد و دعا مى‌كرد. زنان نيز به همراه او خارج مى‌شدند و دعا مى‌كردند». احمدبن حنبل نيز در مسند خود، ج6، ص 436، اين روايت را نقل مى‌كند. مزى در تهذيب الكمال، ج17، ص191، اين روايت را از طريق احمدبن حنبل نقل كرده است. همچنين اين روايت از ابوداود در مسند، ش 2007؛ نسائى در المجتبى، ج5، ص 213 و بخارى در التاريخ الكبير، ج5، ص298 نقل شده است. ابن‌ابى عاصم نيز در الآحاد و المثانى، ج6، ص 87، اين روايت را از طرق گوناگون و به نقل از ابن‌جريح مى‌آورد: عبيدالله‌بن ابى‌يزيد نقل مى‌كند....ادامه حديث. در اين نقل آمده است: «وقتى به نقطه‌اى از خانه يعلى مى‌رسيد، رو به قبله مى‌ايستاد و دعا مى‌كرد». ابن‌ابى عاصم مى‌گويد: «منظور خانه يعلى‌بن اميه است». t t t t t در نتيجه، اين روايت از طرق گوناگون و با تعابير متفاوت نقل شده است كه همه آنها يك معنا دارند؛ زيرا عباراتى كه در روايات آمده، بى‌كم‌وكاست داراى معناى يكسانى است؛ همچنان‌كه در روايت ابونعيم كه سند آن نيز صحيح است، مشاهده كرديم. در روايت فاكهى و عبدالرزاق نيز گفتيم با قرارگرفتن كنار روايات مشابه ديگر، صحيح است. رواياتى كه همگى به خودى خود، حسن و معتبرند. اگر گفته شود ميمون‌بن حكم، شيخ و استاد فاكهى بوده است، ولى شرح حال او موجود نيست، پاسخ مى‌دهيم: اين‌گونه نيست كه روايات راوى بدون شرح حال، ضعيف باشد. برخى از شيوخ و اساتيد طبرانى هستند كه در كتاب‌هاى حديث‌شناسى، شرح حال آنان نيامده است. اما آيا اين موضوع به معناى ضعف همه روايات نقل شده از سوى طبرانى است؟ آيا اين روايات ديگر قابل استناد نيستند؟ كسى كه كمترين آشنايى با دانش حديث داشته باشد، هرگز چنين سخنى را به زبان نمى‌آورد؛ چراكه علماى اين رشته، به اين مسئله پرداخته‌اند و با ژرف‌نگرى در آن بيان كرده‌اند كه اگر فردى ناشناخته باشد و مجهول بودن آن نيز فقط به ناشناخته ماندن راوى يا ناشناخته بودن وضعيت و شرح حال او باشد يا اينكه هر دو حالت باهم درباره او وجود داشته باشد، مانند ميمون‌بن حكم، بايد گفت درباره او حكم به صداقت داده مى‌شود. همچنان‌كه درباره برخى از شيوخ طبرانى نيز چنين حكمى از سوى علماى حديث مطرح شده است. هيثمى در مجمع الزوائد، به اين مسئله پرداخته و آن را به خوبى تبيين كرده است؛ ر.ك: مجمع الزوائد، ج1، ص 8. علامه تهانوى در كتاب قواعد فى علوم الحديث، ص227، از ابن‌حجر نقل مى‌كند كه او چنين مى‌گويد: «هر راوى كه نام او در لسان‌الميزان يا تهذيب التهذيب نباشد، يا ثقه است يا مجهول»؛ ر.ك: لسان الميزان، ج 9، ص 571. تهانوى در صفحه 225 كتاب خود اين تعليق را مى‌آورد: «به گمان من، آنچه ذهبى در مقدمه الميزان گفته، صحيح و مبناست». وى مى‌نويسد: «من نديدم كه كسى نظرش با من متفاوت باشد. نه اينكه من نام وى را به اين دليل نياورده باشم كه از نظر من راوى ضعيفى است». وگرنه، ما در الميزان مطلبى نديديم كه دلالت كند شيوخ طبرانى خصوصيتى دارند كه فقط آنان توثيق شده‌اند. پس ظاهر اين است كه هيثمى نيز به اعتبار اينكه حكم يادشده، يك حكم عام است، حكم به توثيق آنان داده است؛ نه اينكه ويژه شيوخ طبرانى باشد. بنابراين مى‌توانيم درباره هر راوى كه در الميزان تضعيف نشده، طبق اين اصل، حكم به ثقه بودن وى كنيم؛ چه از شيوخ طبرانى باشد و چه نباشد. تهانوى همچنين در صص 205 و 206 مى‌نويسد: در فتح المغيث سخاوى از ابن‌حجر اين عبارات نقل شده است: «اگر يك راوى مجهول الحال، مورد جرح و تعديل قرار نگرفته باشد، و شيخ او و نيز كسى كه از او روايت نقل كرده، هر دو ثقه باشند و حديثى ناشناخته نقل نكرده باشد، او نيز از نگاه ابن‌حبان، ثقه است. در كتاب الثقات، نام راويان ثقه بسيارى آورده شده است كه چنين وضعيتى دارند؛ به همين دليل ممكن است به او اعتراض شود كسانى را در شمار افراد ثقه آورده، كه وضعيت او را نمى‌دانسته است. اما اين اعتراض وارد نيست؛ چراكه وى در اين كار، بدون مبنا اقدام و افراط نكرده است». مانند اين سخن در تدريب الراوى نيز آمده است.