306مىگريست و مىگفت: «اى بندگان خدا! وقتى اين چوب اينگونه در اشتياق آن حضرت ناله مىكند، شما براى اشتياق به ملاقات آن حضرت سزاوارتريد». 1
اين هدايت نبوى است كه در آن دلالت آشكارى بر اثرگذارى انسانهاى زنده بر ارواح وجود دارد. آن حضرت فرمود: «تا زمانى كه اين دو چوب خشك نشده است، شايد از عذاب اين دو كاسته شود». اين سخن رسول خدا با بيان ديگر ايشان تفسير مىشود كه فرمود: «در ترحم به هر حيوان داراى كبد، اجر و پاداش وجود دارد». 2
در واقع، دو چوب يادشده تا زمانى كه سبز و تازه است، حيات دارد و هرگياه زندهاى نيز تسبيح و حمد خدا مىكند و ميت از اين تسبيحگويى بهره مىبرد؛ زيرا تسبيح گفتن، مايه نزول رحمت خداوند مىشود. پس شاخهاى سبز از درخت كه در آن حيات و طراوت وجود دارد، مىتواند پاداش برساند و پاداش بگيرد؛ همچنانكه مىتواند استمداد كند و مدد رساند. خود اين اثر، حقيقتى از حقايق توسل است. بزرگان و دانشمندان، مانند عينى، به خلاصهاى از آنچه گفتيم، تصريح كردهاند. وى مىنويسد: «شايد تخفيف عذاب به دليل دعاى رسول خدا براى كاهش عذاب و