77فضا و شرايط تبليغى حج، زمينه بسيار مناسبى را براى تحقق چهار فرايند بيان شده ايجاد مىكند: تمركز برنامههاى سفر بر مسائل معنوى، قطع وابستگى از برنامههاى روزمره، زمان نسبتاً طولانى سفر و حضور درخور توجه زائر در محيط معنوى و نمادين حج كه با تاريخ اسلام گره خورده است، سبب مىشود سه مرحله توجه، فهم و نگهدارى به خوبى طى شود. مرحله مهم و اساسى بازده گرايشى نيز به خوبى در حج محقق مىشود. مشوقهاى بيرونى و درونى در حج به تداوم رفتارهاى دينى و تبديل پيامهاى فهميده، درك و نگهدارى شده بسيار كمك مىكند. در اين مورد چند نكته مهم است:
اول - حاجى عنوان و پايگاه اجتماعى ويژهاى را به دست مىآورد كه وابستگان و اعضاى جامعه از آن الگوى نقش و رفتار ويژهاى را انتظار دارند. اين مسئله نوعى كنترل بيرونى ايجاد مىكند؛
دوم - در روايات، ضمن بيان پاداش فراوان براى حج، سفارشهايى براى تداوم بركات معنوى حج شده است؛
سوم - روحانى كاروان كه با تسلط بر ابعاد فقهى، كلامى، اخلاقى، عرفانى و تاريخى حج زائران را همراهى مىكند، مؤلفههاى منبع پيام را به خوبى در تغيير نگرش پوشش مىدهد.
پنج - برخى ويژگىهاى متقاعدگرانه تبليغ درباره مؤلفههاى مربوط به پيام است. پيام چيزى بيش از موضوع را در بردارد و اشكال تدوين، طراحى و شيوههاى ارائه آن تأثيرات متفاوتى بر باورها و نگرشها بهجا مىگذارد. بر اين اساس، پيام از سه بخش تشكيل شده است: موضوع جانبدارى شده، استدلال و شواهد. 1
حج اين ويژگى را دارد كه شواهد زيادى را براى پيامهاى تبليغى ارائه نمايد؛ چراكه حج يادآور تمام خاطرات صدر اسلام و حتى پيامبران بزرگ الهى مانند ابراهيم(ع) است.