46

دو - انواع ارتباط و رابطه آن با تبليغ

ارتباط، انواع گوناگونى دارد كه تبليغ با برخى از آنها رابطه نزديكى دارد؛ به‌گونه‌اى كه برخى معتقدند: «مى‌توان گفت تبليغات در مفهوم كلى، چيزى مرادف يا مشابه با ارتباطات است». ¹ البته ارتباطات و تبليغ تفاوت‌هايى نيز دارند؛ براى مثال هدف در ارتباطات، ارسال پيام و اشتراك معنايى بين فرستنده و گيرنده پيام است. ولى هدف در تبليغ، افزون بر اين، اثربخشى پيام و پذيرش آن از طرف گيرنده است. ²

تبليغ با نوع خاصى از ارتباطات كه آن را ارتباطات اقناعى مى‌نامند، منطبق است. ³

يكى از اهداف مهم ارتباط كلامى، تأثيرگذاشتن بر ديگران و اقناع عملى آنهاست. ⁴ به‌طور كلى اقناع، هدف اساسى و غايى هرگونه رفتار ارتباطى است. در واقع، ارتباطى مثبت و موفق است كه به اقناع منجر گردد؛ وگرنه آن ارتباط، شكست‌خورده خواهد بود. ⁵

بخش مهمى از ارتباط انسان، بدان دليل صورت مى‌گيرد كه ديگرى را به تغيير گرايش يا رفتار ترغيب ⁶ كند. در ترسيم چارچوب ارتباط ترغيبى، دو نوع متغير مدنظر است:

اول - متغيرهاى ناوابسته كه به روند ارتباط مربوط‌اند؛ مانند فرستنده، پيام، كانال، دريافت‌كننده و مقصد؛

دوم - متغيرهاى وابسته كه به خود تشويق و ترغيب و پردازش اطلاعات، توسط