166از آن توست. گفت: «خدايا اين زمين سفيد درخشان چيست»؟ فرمود: «آن زمين من است». ¹

هفده - پيمان با خدا

بنابر روايات، حجرالاسود دست خدا روى زمين است و خدا به‌وسيله آن با بندگانش مصافحه مى‌كند؛ چنان كه بندگان هم به‌وسيله حجرالاسود با خدا مصافحه مى‌كنند. امام صادق(ع) در اين‌باره فرمود:

«إِنَّهُ يَمِينُ الله في أَرْضِهِ يُصافِحُ بِهَا خَلْقَهُ». ²در برخى روايات نيز از حجرالاسود به «يمين العرش» (دست خدا) تعبير شده است. ³

البته مراد از مصافحه، قرب و انس است. ارتباط بنده با خدا ممكن است با حجاب‌هاى متعددى همراه باشد. اما در مواقعى از اين حجاب‌ها كاسته و قرب انسان با خدا بيشتر مى‌شود. در اين قرب به خداست كه مى‌توان مصافحه با خداوند را به معناى پيمان بندگى دانست. به اين ترتيب، زائر خانه خدا كنار كعبه با لمس قطعه سنگى از بهشت، با خدا پيمان مى‌بندد و آغاز طواف خود را كه يادآور طواف فرشتگان در بيت‌المعمور است با پيمان بندگى زينت مى‌دهد.

بنابر روايات، مستحب است انسان به ديدار حاجى برود و با او مصافحه كند؛ زيرا مصافحه با او مصافحه با حجرالاسود است. ⁴سرّ اين عمل مستحبى آن است كه حاجى با حجرالاسود كه دست خداست، مصافحه كرده و مصافحه با او، مصافحه با خداست.

افزون بر اين، لمس حجرالاسود از مستحبات و آداب طواف است؛ چنان‌كه طواف