151امتحان يعنى آزمودن در موقعيت سخت و چون خداوند مىخواهد ميزان فرمانبردارى انسان را بسنجد، وى را در سختترين اوضاع، به زيارت خانه خود فراخوانده است؛ چنانكه امير مؤمنان(ع) در ادامه سخنان گذشته، فرمود: «و [حج] آزمايشى آشكار است براى پاكسازى و خالص شدن كه خداوند آن را سبب رحمت و رسيدن به بهشت قرار داد». 1
خداوند مىتوانست كعبه را در سرزمينى هموار و پركشت و زرع، سرسبز و آباد قرار دهد و خانه خود را از باارزشترين سنگهاى معدنى بنا كند. اما اگر چنين مىكرد، قبول اطاعت در قبال اين عظمت خيرهكننده، ساده مىشد و مخالفت با شيطان در آن آسان مىگشت؛ درحالىكه خداوند خواسته است تا مردم در اوضاع شبههآفرين، به اصل اعتقادى خود دست آويزند و با تحمل دشوارىها از دام كبر نجات يابند و مشمول رحمت بيكران الهى گردند؛ چنانكه اميرمؤمناان على(ع) با سخنان اعجازآميز خود فرمود:
اگر خداوند، خانه محترمش و مكانهاى برپايى مراسم حج را در ميان باغها و نهرها و زمينهاى سبز و هموار و پر درخت و ميوه، مناطقى آباد و داراى خانهها و كاخهاى بسيار و آبادىهاى به همپيوسته، ميان گندمزارها و باغهاى خرم و پرگل و گياه، داراى مناظرى زيبا و پرآب، وسط باغستانى شادىآفرين و جادههاى آباد قرار مىداد، به همان اندازه كه آزمايش ساده بود، پاداش نيز سبكتر مىشد. اگر پايهها و بنيان كعبه و سنگهاى بنايش از زمرد سبز و ياقوت سرخ و داراى نور و روشنايى بود، دلها ديرتر به شك مىرسيدند و تلاش شيطان بر قلبها كمتر اثر مىگذاشت و وسوسههاى پنهانى او در مردم كارگر نبود در صورتى كه خداوند، بندگان خود را با انواع سختىها مىآزمايد و با مشكلات زياد به عبادت مىخواند و به اقسام گرفتارىها مبتلا مىسازد تا خودپسندى را از دلهايشان خارج كند و به