142شده باشد) به طرف آن نماز گزارديد؟ و اگر استقبال به آن حق بود، چرا از حق رو برگردانديد؟

با توجه به اينكه در مسئله قبله، جهت مطرح است، نه مكان - برخلاف طواف كه در آن سخن از مطاف (مكان طواف) است - ، خداى سبحان در پاسخ اين اعتراض فرمود: (وَ لِلّٰهِ الْمَشْرِقُ وَ الْمَغْرِبُ) ¹؛ «مشرق و مغرب از آن خداست»؛ زيرا همه چيز ملك خداست و زمام همه اشيا به دست اوست. پس همه جهات در اينكه ملك پروردگارند، يكسان مى‌باشند و هيچ مزيتى بر يكديگر ندارند. چنين نيست كه بيت‌المقدس از كعبه اشرف باشد تا برگشت از آن به لحاظ عقلى ممنوع باشد. هيچ‌يك از جهات، رجحان ذاتى ندارد. همه از آنِ خداست. بنابراين هر سو كه انسان به آن رو كند، وجه‌الله است: (فَأَيْنَمٰا تُوَلُّوا فَثَمَّ وَجْهُ اللّٰهِ) ² و از اين‌رو، كعبه خصوصيتى ندارد؛ يعنى چنين نباشد، كه اگر انسان رو به كعبه نباشد، رو به خدا نيست؛ گرچه رسول اكرم(ص) همواره رو به قبله مى‌نشست. ³

اما وجوب رو به كعبه بودن در برخى موارد، نظير نماز و ذبح يا حرمت رو يا پشت به كعبه بودن در پاره‌اى موارد، فقط در محدوده احكام فقهى است؛ وگرنه نمى‌توان جهت خاصى را براى خداوند مشخص كرد. ⁴