141خود را نشناخته است، اگر به درون كعبه نيز پناه ببرد، از امن الهى برخوردار نيست؛ زيرا هيچ فراخوانى از سوى خداوند به اندازه دعوت به ولايت و امامت نيست: «

لم يناد بشيء كما نودي بالولايه ». ¹

كعبه معنوى و بيت‌الله حقيقى كه مقصد حج انفسى است، مقام قلب است كه اشاره به مقام انسان كامل دارد. پس مراد از كعبه، نفس كلى انسان اعظم است. از آنجا كه خداوند، كعبه را مايه هدايت جهانيان قرار داده است ²، همگان مكلف‌اند به انسان اعظم توجه داشته باشند. ³ از اين‌رو با رويكرد عرفانى نيز حقيقت كعبه، همان ولايت است.

دوم - اهل‌بيت(عليهم السلام) و كعبه، مصداق وجه‌الله ⁴

هرچند كعبه، نشان قبله است و از اين‌رو وجه‌الله به حساب مى‌آيد، ولى مصداق كامل وجه‌الله، اهل‌بيت(عليهم السلام) هستند.

ابتدا مفهوم وجه‌اللهى كعبه را ذكر مى‌كنيم و سپس رواياتى كه اهل‌بيت(عليهم السلام) را وجه‌الله مى‌دانند، مى‌آوريم. اهميت و جايگاه قبله، به لحاظ نشان كيان دين و امت، چنان است كه مسلمانان را «اهل قبله» مى‌نامند؛ همان‌گونه كه به «اهل قرآن» نيز معروف‌اند. از اين‌رو خداى سبحان قبله را آزمونى بزرگ دانسته است: (وَ إِنْ كٰانَتْ لَكَبِيرَةً) . ⁵

قبله مسلمانان پيش از هجرت و اندكى پس از آن، بيت‌المقدس بود؛ يك سال و اندى پس از هجرت به مدينه، با فرمان خداوند، قبله مسلمانان از بيت‌المقدس به كعبه تغيير يافت. در اين هنگام دشمنان لجوج اسلام شبهه كردند كه اگر روكردن به بيت‌المقدس حق نبود، چرا بيش از چهارده سال (بنابر اينكه نماز در آغاز بعثت واجب