56 انّ العِلمَ ذُوفَضائلَ كَثيرةٍ رَأسُهُ التَّواضعُ، لِسانُهُ الصّدق... جَيشُهُ مُحاوَرَةُ العُلَماءِ وَمالُهُ الاَدَبُ. ¹

علم فضايل زيادى دارد... سرش تواضع، زبانش راستگويى... و سپاهش گفت‌وگو با علما، و مالش ادب است.

10. صرف نيمى از عمر براى كسب ادب

بعضى از كمالات انسانى آن‌قدر ارزشمند است كه اگر انسان نيمى از عمر خود را صرف به‌دست‌آوردن آن كند، جا دارد. يكى از اين كمالات، ادب است كه هرچه انسان براى كسب آن بكوشد و عمر خود را در تحصيل آن گذارد، عمر خود را هدر نداده است؛ زيرا فرد با ادب مى‌تواند آخرت خود را آباد سازد. امام صادق (عليه السلام ) در اين زمينه فرمود:

ان اجِّلْتَ في عُمُرِكَ يَومَين فَاجْعَل احَدَهُما لِادَبِكَ لِتَستَعِينَ بِهِ عَلَى يَومِ مَوتِكَ. ²

اگر در عمرت دو روز مهلت داده شدى، يك روزش را براى كسب ادب بگذار، تا به‌وسيله آن براى روز مرگت يارى بگيرى.

جلوه‌هاى ادب زائر

لازمه دستيابى به يك سفر مطلوب و به يادماندنى رعايت ادب اسلامى و دستوراتى است كه در خصوص معاشرت‌ها توصيه شده است. علامه فيض كاشانى در كتاب محجۀ البيضاء مى‌گويد:

بايد در سفر، گفتارى خوب داشته باشيم، كرامت‌هاى اخلاقى و ادب اسلامى را به نمايش بگذاريم، زيرا در سفر است كه درون و باطن انسان براى ديگران روشن مى‌شود. ³