175على (عليه السلام ) مىفرمايد: «
المُبادَرةُ الَى العَفوِ مِنْ أخلاقِ الكِرامِ » 1؛ «اقدام به عفو و گذشت، از اخلاق كريمان است».
روشهاى آراسته شدن به عفو و گذشت
غرايز، نيروهايى كور و بىشعورند كه فقط ارضاى خود را مىطلبند. اگر غرايز به وسيلۀ عقل رهبرى شوند و هر كدام بهطور متعادل ارضا شوند، مايۀ خوشبختى فرد خواهند بود و در شئون گوناگون زندگى، از فوايدشان بهرهمند مىشوند و از زيانشان مصون مىمانند.
آيين اسلام، گذشت را از وظايف اخلاقى دانسته و مسلمانان را به عفو ترغيب كرده است تا اين فضيلت اخلاقى، از ملكههاى نفس شود. اما اين مقام، بدون جهاد با نفس و تزكيه روح بهدست نمىآيد. در اينجا، به بعضى از روشهاى آراسته شدن به عفو و گذشت اشاره مىكنيم:
1. توجه به آثار عفو
بخشودن و چشمپوشى، حاكى از بزرگوارى و گذشت اخلاقى است و انتقامجويى، نشانۀ پستى طبع و كينهتوزى است. آدمى هر قدر هم عالىمقام باشد، با انتقام گرفتن، ارزشش كم و در انظار و افكار ديگران كوچك مىشود. عفو و گذشت، عزتآفرين است؛ بهخصوص اگر فرد، قدرت انتقامگرفتن هم داشته باشد، ولى خواستۀ حيوانى خود را سركوب كند و از حق خود بگذرد. اين امر، باعث جلب قلوب مىشود و سختترين دشمنان را به دوستان هوادار تبديل مىكند. توجه به سيرۀ امامان معصوم، بهترين مشوقدر گرايش به گذشت و بخشودن است.
رسول گرامى اسلام (صلى الله عليه و آله ) ، مكه را فتح كرد و وارد مسجدالحرام شد. فضاى مسجد،