457

گفتار سوم: قيام امام حسين (ع) از منظر محدثان و مورخان اهل سنت

همان گونه كه اشاره شد، مطالب مشترك در منابع اهل تسنن و تشيع، درباره سيره و شخصيت سيدالشهداء (ع) يكى از موضوعات گفتمان شيعه و سنى است؛ چون افزون بر احاديث نبوى (ص) ، وقتى شخصيت اين بزرگوار را در منابع اهل سنت مطالعه مى‌كنيم، در مى‌يابيم بسيارى از صفات، كه از نظر شيعه، گاهى ممكن است، غلوآميز باشند، به امام حسين (ع) نسبت داده شده كه در منابع شيعه كم‌تر به‌چشم مى‌خورد و يا شيعه از منابع اهل سنت، آن مناقب را نقل كرده است. ¹ اين موضوع مى‌تواند منبع گفتمان بين شيعه و سنى باشد. واقعه كربلا موضوعى است كه هيچ مورخى نتوانسته است به آسانى از كنار آن عبور كند. به همين دليل، رويدادهاى قيام امام حسين (ع) تا حدود زيادى همان‌گونه كه در منابع تاريخى شيعه آمده، در منابع اهل تسنن نيز ذكر شده است. ² مضاف بر اين، آثار تاريخى - حديثى مستقل اهل سنت، در طول چهارده قرن، درباره اهل بيت عليهم السلام وخاصه امام حسين (ع) بى‌شمار است. بزرگترين مورخ اهل تسنن «محمد ابن جرير طبرى» از يكى از گزارشگران مشهور، به نام «لوط بن يحيى» معروف به «ابومخنف ازدى»، رويداد كربلا را نقل كرده است. طبرى تنها به نقل رويدادهاى حادثه كربلا از زبان ابومخنف بسنده نمى‌كند، بلكه داستان اسارت خانواده حسين بن على (ع) ، رويدادهاى كوفه و عزادارى مردم در مجالس «عبيدالله زياد» و سپس شام را بسط مى‌دهد. پس از طبرى، اين شيوه را ديگر تاريخ‌نگاران اهل سنت ادامه دادند و بسيارى از آنان، آثار مستقلى را در اين زمينه تأليف كردند؛ نظير «خطيب خوارزمى حنفى»