105قرطبىدر كتاب «الجامع لأحكام القرآن» در تفسير اين آيه چنينگفته: تمام اين آيه دربارۀ كفار نازل شده...؛ امامسلمانان را نمىتوان با ارتكاب گناه كبيره تكفير كرد.برخى گفتهاند: در آن تقديرى است؛ يعنى «و هركسكه به آنچه خداوند نازل كرده [بهعنوان ردكردن قرآن و انكار گفته پيامبر(ص)] حكم نكند، كافر است». اين را ابنعباس و مجاهد گفته، پس آيهبنابراين عام است...، جز آنكه شعبى گفته: آيه دربارۀ خصوصيهود مىباشد. قشيرى گفته: مذهب خوارج اين است كههركس رشوه بگيرد و به غير ما انزل الله حكمكند كافر است... و معناى «كفر دون كفر» اين استكه گناه بزرگى شبيه كفر در اطاعت مىباشد... .
وانگهى كلام سيد قطب همان مذهب خوارج است كه معتقدند ظلم و فسق باعث كفر و خلود در آتش دوزخ است و نيز كلام مطلق او به تكفير كسى است كه حكم به غير شرع كرده، بدون آنكه تفصيل دهد، دلالت بر تكفير بسيارى از حكامى دارد كه متولى بر خلافت اسلامى هستند... . 1
2. رشيد رضا
رشيد رضا بر خلاف سيد قطب در صدد نفى تهمت تكفير بر مسلمانان است. تهمتى كه سيد قطب به مسلمانان و جامعۀ اسلامى زده و آنان را با مشكلاتى روبهرو كرده است. رشيد رضا مىگويد:
از احدى از صحابه نشنيدمكه كسى را تكفير كرده باشد. پس ماعداى آن ازكارها و گفتههاى مخالف با برخى از آنچه بديناستناد داده شده و علم به آن به حد ضرورتنرسيده، يعنى سندش همانند سند قرآن قطعى نيست، منكرشكافر به قرآن حساب نمىآيد؛ مگر آنكه قصدشاز انكار تكذيب