133نرسيدند، بلكه شكست آنان، بر عظمت مكه و كعبه افزود و امنيت آنجا را صد چندان كرد و دلهاى مشتاقان را بيشتر جذب كعبه نمود.
6. «أبابيل» به معناى دستهدسته است؛ يعنى اين پرندگان كه شبيه پرستو بودند، بهصورت گروهى حركت مىكردند و با سنگهاى گِلى كوچكى كه با خود حمل مىكردند، سپاه ابرهه را همچون برگ بر زمين ريختند و هلاك ساختند.
7. قرآن درباره اين واقعه، تنها اشاره كرده است كه اين سنگها به نحوى معجزهآسا سپاه ابرهه را از پاى درآورد. اما از چگونگى آن سخن نگفته است. ممكن است اين سنگريزهها حامل ميكربهايى همچون وبا، حصبه و آبله بوده است 1 يا اتمهاى فشرده شدهاى بوده است كه به هر كجا اصابت مىكرده آن را سوراخ مىكرده است. بههرحال خدايى كه درون هر ذره، نيروى اتمى قرار داده، مىتواند به وسيله سنگريزهها، سپاهى عظيم را نابود سازد.
8. سپاهيان هلاك شده ابرهه، به برگِ خورده شده، يا كاه جويده شده تشبيه شدهاند. اين مطلب اشاره به خوارى و ناتوانى آن گروه سركش، و متلاشى شدن كامل آنهاست.
9. سوره فيل و ماجراى هلاكتبار و عبرتآموز آن، هشدارى بود براى مشركان مكه كه با پيامبر(ص) مخالفت مىكردند و درس آموزنده و هشداردهندهاى است براى همه سركشان تاريخ.