322تعزير، كفاره و قصاص، قدرت بازدارندگى بالا و پايدارى مىيابند، به عنوان بعد برجسته تربيت قانونى نام برد.
ب) مؤلفههاى تربيت قانونى حج
تربيت قانونى در حج، بسيار نمايان است. كتاب حج، يكى از مفصلترين ابواب فقهى است كه ريزهكارىهاى آن - براى نمونه در بحث شكار و كفارههاى آن - انسان را شگفت زده مىكند. علاوه بر اين براى مثال، موارد تحريم شده در روزه كمتر از ده مورد است، در حالى كه در حج، موارد ممنوع و حرام، به بيش از بيست مورد مىرسد.
تمامى اعمال حج، از ورود در ميقات تا حضور در ساحت احرام و تلبيه و تروك تا طواف گرد كعبه و سعى ميان صفا و مروه و وقوف در محشرعرفات و مشعر و تا رسيدن به منا و قربانىاش و رمى جمرهاش و حلقش و دوباره برگشتن به طواف و سعى؛ همه درسهاى رسا و روشن حركت جهتدار، دستهجمعى و معرفتآميز مسلمان، در عرصه توحيد و در حيات و حول محور «الله» است. 1
بنابراين، حيات طيبه انسان مسلمان بر اساس كلمه جلاله «الله» شكل مىگيرد و هدف از قوانين اسلام - به ويژه در حج - دميدن روح حيات معنوى و ملكوتى به زندگى ملكى انسان است.
ملاصدرا هم در اين باب مطالبى را عنوان مىكند كه بايد در جاى ديگرى به آن بپردازيم اما در اينجا، به اين مقدار اشاره مىكنيم كه صدرالمتألهين شيرازى معتقد است: همانطور كه بر روح و نفس انسان واجب است كه به حضرت الله جلّ جلاله تمسك جويد، بر جسم و نيروى او نيز واجب است كه به عنوان تمثل و تشبه، از روح و اعمال آن پيروى كند. 2 وى در ادامه همين مطلب، مىنويسد: هجرت از خانه و