292چرايى اجتماع مسلمانان، در ايامى خاص و در امكان ويژه، اجتماع مسلمانان را به مثابه تصميمگيرى درباره امت اسلامى و قدم برداشتن به سوى «كارسازنده و مثبت» مىدانند:
... اين اجتماع همگانى براى چيست؟ مسلمانان نقاط مختلف دنيا، در يك نقطه گرد هم بيايند كه چه كنند؟... آن فايده و معنا اين است كه دور هم جمع شوند تا درباره سرنوشت امت اسلامى تصميمگيرى كنند و در اين مجمع، به حيث امّت، يكقدم خوب برداشته شود و كارى سازنده و مثبت صورت گيرد. 1
بنابراين نكته اصلى در نظم اجتماعى، با «سرنوشت امت اسلامى» 2 گره مىخورد. كاركرد اساسى اين اجتماع، بايد «سازنده و مثبت» باشد. 3 حضور و اجتماع مسلمانان در حج، «حضور معنادار» است. 4 در اين مرحله، نظم اجتماعى حج با نظم سياسى گره مىخورد و پاى مضمونهاى سياسى كه به وضعيت حال و آينده مسلمانان، مربوط است، به حج باز مىشود. پس بايد مسلمانان با شعار«معنويت و وحدت» و با «اسلام و توحيد» به نفى و طرد «كفر» بپردازند:
كيست كه، توحيد - شعار معنويت و وحدت مسلمين - را در حج ببيند و نفهمد كه اين اجتماع عظيم، براى اين است كه اسلام و توحيد به رخ كفر كشيده شود؟! 5
حركت عبادى، خالص و عميق حج، در ايجاد خضوع، خشوع، ذكر، عبادت، تضرع و توسل؛ با بُعد اجتماعى حج همراه مىشود. 6 و از ديد رهبرى، در كنار هم قرار گرفتن ويژگى خالص فردى، در كنار ويژگى اجتماعى، اين فريضه را پربارتر مىكند. 7 بنابراين،