199
دو - حج و انجمن داوطلبانه
انجمن، مجموعه افرادى هستند كه نگرانى، هدف و باور مشترك دارند. 1 حج، گستردهترين انجمن داوطلبانه از حيث كميت و كيفيت است. هيچ انجمن داوطلبانهاى در دنيا نيست كه سه ميليون جمعيت حاضر داشته باشد و آنها نماينده بيش از يك ميليارد جمعيت باشند. انجمن داوطلبانه، مهمترين شكل شبكه روابط افقى است و به شيوههاى مختلف بر كنش متقابل اجتماعى و تعاون بين عاملها تأثير گذاشته، هزينههاى بالقوه افراد خارج از انجمن را افزايش مىدهد. 2 انجمنهاى داوطلبانه، هنجارهاى همكارى متقابل را تقويت، روابط را تسهيل و جريان اطلاعات و اعتمادپذيرى افراد را اصلاح و موفقيت همكارىها را تضمين مىكنند. انجمنهاى داوطلبانه، بر اساس اعتماد اعضاى گروه به همديگر شكل مىگيرند. اعتماد و بىاعتمادى در انجمنها نسبى است. برخى از انجمنها بين اعضاى خود اعتماد و نسبت به سازمانهاى مسلط بىاعتمادى ايجاد مىكنند. ميزان اعتماد به چند عنصر اساسى بستگى دارد:
يكم، شعاع اعتماد:
شعاع اعتماد را، گستره روابط اجتماعى مثبت، نشان مىدهد. فرد منزوى، گروه بسته و جامعه بدون روابط با ساير كشورها، يا از سرمايه اجتماعى بىبهره است و يا ميزان كمترى از آن بهرهمند است. براى مثال، اگرفردى، براى گرفتن وام نياز به ضامن داشته باشد، هر ميزان دسترسى به ضامن براى او آسانتر باشد، از شعاع اعتماد و سرمايه اجتماعى بيشترى برخوردار است و بر عكس كسى كه احساس استيصال مىكند، از سرمايه اجتماعى بىبهره است. با شكلگيرى اعتماد در سرزمينهاى اسلامى، يك شعاع گسترده به وجود مىآيد. اگر ملاك كشور اسلامى جمعيت مسلمان باشد، در