192 (وَ الْمَسْجِدِ الْحَرٰامِ الَّذِي جَعَلْنٰاهُ لِلنّٰاسِ سَوٰاءً الْعٰاكِفُ فِيهِ وَ الْبٰادِ) (حج:25) و برابرى اسلامى، تحكيم پيوندهاى دينى، مستحكم كردن پيوندهاى برادرى و درمان بسيارى از دردهاى بزرگ امت اسلامى است. ¹ تعليم مبارزه با شيطان و طاغوت، آميختگى دنيا و آخرت، فرد و اجتماع ²، دين و سياست، تهذيب نفسانى و تربيت اجتماعى و سياسى، احساس برادرى، تمرين وحدت و يگانگى و نظم و ترتيب است. ³ ايجاد تحول درونى در يكايك مسلمين، روح توحيد و ارتباط با خدا و اعتماد به او، رد بت‌هاى درون و برون و احساس قدرت، اعتماد به نفس، رستگارى و فداكارى از آثار مهم حج است.

انسان در ميدان زندگى، قربانى غفلت خويش است. غفلت باعث انهدام اخلاقى، انحراف فكرى و هزيمت روحى، اضمحلال شخصيت، شكست ملت‌ها و فروپاشى تمدن‌ها است. حج يكى از برترين تدابير اسلام در غفلت‌زدايى است. عبادات و مناسك حج، فرصتى براى لذت انس با خدا و خروج از غفلت است. از سوى ديگر، شكوه اين گردهمايى، ما را با واقعيت امت عظيم اسلامى آشنا مى‌كند كه فراتر از ملت‌ها، نژادها، رنگ‌ها و زبان‌ها است. اين جمع درهم تنيده و هماهنگ، به ما مى‌آموزد كه همه متعلق به يك مجموعه واحد و عظيميم و آن امت اسلامى است. ⁴ بسيارى از ابهامات و كدورت‌ها بين مسلمانان و جوامع اسلامى ناشى از بدبينى و بى‌اعتمادى ذهنى است. يك قوم يا پيروان يك مذهب احساس مى‌كنند كه ديگرى برضد آنها عمل مى‌كند، يا احساس مى‌كنند ديگران در اعتقادات و رفتارهاى دينى انحراف دارند. حج، محل رفعِ تمام ابهامات ذهنى و فكرى است.