44اما عقل بشرى، در بيشتر موارد، از ادراك و دريافت مصالح و مفاسد مسائل، ناتوان است و اگر انسان با چنين عقلى وانهاده مىشد، رابطه بين افعال اختيارى و الزام و تكليف را درك نمىكرد. ازاينرو خداوند با فرستادن رسول و كتاب آسمانى، رابطه هريك از افعال اختيارى انسان را با اوامر و نواهى تبيين كرده است.
يكى از مسائل مورد توجه آيات و روايات، رابطه بين حقوق مردم، اعم از مالى، جانى و آبرويى با اعمال عبادى، مانند مناسك حج و عمره است كه دستورى الهى مىباشد. اگر چه ممكن است عقل ما به جايز نبودن استفاده از اموال ديگران براى انجام دادن يك عمل عبادى حكم كند، اما از تبيين رابطه حقوقى كه مربوط به آبروى ديگران با اعمال عبادى مىباشد، ناتوان است. ازاينرو لازم است با مراجعه به آيات و روايات، به تبيين اين رابطه بپردازيم.
رابطه حج و حقالناس
مىتوان رابطه بين رعايت حقالناس و انجام دادن عمل الهى حج و عمره را در سه محور اساسى تبيين كرد:
1. رابطه كمال و نقص؛
2. رابطه قبول و عدم قبول؛
3. رابطه صحت و بطلان.
در اينجا هريك از محورهاى سهگانه را توضيح مىدهيم: