139
بخش هشتم: نابود كردن آثار تاريخى اسلامى به بهانه توسعه
اشاره
تغيير وضعيت كالبدى و فيزيكى اماكن مقدس در مكه و مدينه، مورد توجه همه زائران قرار گرفته است و به آسانى مى‌توان تفاوت‌هاى محسوسى را در اين مورد، حتى نسبت به پنج سال پيش حس كرد. نكته مهم اين است كه اين اماكن، در برگيرنده هويت اسلامى و تاريخى است. ولى عربستان در تخريب اين اماكن به نظر و حساسيت‌هاى ساير مسلمانان توجهى نمى‌كند. عربستان در اين مسئله، تحت تأثير دو عامل مذهبى و اقتصادى قرار دارد: از سويى، فتاواى وهابيان مبنى بر لزوم تخريب اين اماكن، به دليل شرك‌آلود بودن آنهاست و از سوى ديگر، لازمه جذب زائران بيشتر براى كسب درآمد بيشتر، توسعه اماكن مذهبى و درنتيجه، تخريب برخى ديگر است.
درآمدهاى گردشگرى دينى عربستان
اگرچه بعد معنوى حج همواره مورد نظر حجاج است، اما مراسم حج از نگاه فعالان در حوزه‌هاى ديگر همچون