133در اينجا دو نظريه وجود دارد كه به نقد و بررسى آنها مىپردازيم:
1. رسول گرامى(ص)، به فرمان خداوند متعال، فرد ممتازى را كه شايستگى رهبرى امت اسلامى را داشته است برگزيده و او را به عنوان جانشين خود به مردم معرفى نموده است.
2. پيامبر(ص)، انتخاب رهبر را بر عهدۀ مردم نهاده كه پس از وى، خود فردى را انتخاب كنند، و اين مطلب را بيان كرده است.
اكنون بايد ديد كدام يك از اين دو نظريه از كتاب و سنت و سيرۀ پيامبر(ص) و تاريخ اسلام استفاده مىشود؟
دقت در زندگى پيامبر(ص) - از روزى كه مأمور شد شريعت خود را به بستگان نزديك و سپس به كلّ مردم اعلان كند، تا لحظۀ مرگ آن حضرت - اين مطلب را قطعى مىسازد كه آن حضرت بر مشخصّات خليفۀ بعد از خود، كراراً تصريح كرده و به اصطلاح در مسئلۀ رهبرى روش «تنصيص» را برگزيده است، نه روش «انتخاب مردم» را. اين مطلب با امور يادشده در زير ثابت مىشود:
1. حديث يوم الدار
پس از گذشت 3 سال از آغاز بعثت، خداى متعال پيامبر را مأمور ساخت كه دعوت خود را آشكار سازد، و آيۀ وَ أَنْذِرْ عَشِيرَتَكَ الْأَقْرَبِينَ (شعراء:214) در اين مورد نازل شد. پيامبر(ص) سران بنىهاشم را جمع كرد و فرمود: من خير دنيا و آخرت را براى شما آوردهام.