120بهانۀ خونخواهى عثمان، بر ضدّ على(ع) بشوراند. او ابتدا نزد بنىتميم - كه عثمانىمذهب بودند - رفت و آنان را با خود همراه ساخت. سپس لشكرى را فراهم آورد و اموالى را به غارت برد؛ امّا طايفۀ ازديان به مخالفت با آنان پرداختند و طى نامهاى موضوع را به اطّلاع امام(ع) رساندند. وقتى خبر شورش بصريان به آن حضرت رسيد، سپاهى را به فرماندهى جاريةبنقدامه به آن شهر اعزام كرد. او ابتدا، نامۀ اندرزگونه و نيز تهديدآميز على(ع) به بصريان را براى آنان قرائت كرد؛ امّا به هر حال، جنگ درگرفت و طرفداران حضرمى به محاصرۀ نيروهاى جاريه درآمدند و همگى كشته شدند؛ بدين ترتيب، غائلۀ بصره با شكست معاويه و بنىتميم پايان يافت. 1
پس از آن، معاويه سپاهى را به فرماندهى ضحّاكبنقيس به سوى كوفه فرستاد. آنان با حمله به خانههاى اطراف كوفه و كاروان حجّاج، اموالى را به غارت بردند. همچنين عدّهاى از ياران اميرالمؤمنين(ع)و شمارى از حاجيان را كشتند. در پى آن، على(ع)، حُجربنعدى را با چهارهزار نيرو به سوى ضحّاك گسيل داشت. او در تَدْمُر به مصاف آنان رفت و نوزده تن از شاميان را به قتل رساند. پس از آن ضحّاك شبانه از صحنۀ نبرد گريخت و حجر به كوفه بازگشت. 2
وى به مناطق ديگرى همچون عينالتمر، هيت، مدائن، انبار، طائف، مكه، مدينه،
يمن و حضرموت نيز لشكركشى كرد. آنان بسيارى از شيعيان را كشتند و اموالشان را به غارت بردند و سپس به شام گريختند. در اين ميان، على(ع) سپاهيانى را در پى سربازان معاويه فرستاد و طى آن، جنگهايى صورت گرفت، ولى موفّقيّت چندانى به همراه نداشت. آخرين بار نيز جاريةبنقدامه را براى تعقيب بُسربنارطاة - كه