101 درآورد؛ چرا كه بهشت و جهنّمى نخواهد بود. 1 حَكَمبنابىالعاص نيز نمونه ديگرى است كه تاريخ از آن ياد كرده است. رفتار ناپسند وى با پيامبر(ص)سبب شد تا حضرت او را به خارج مدينه تبعيد كند. حَكَم در دورۀ عثمان به مدينه بازگشت و ضمن دريافت مبالغى از خليفه، به كار جمعآورى خراج گمارده شد.
به هر حال، حمايت بىدريغ خليفۀ سوم از بنىاميّه، زمينۀ روى كار آمدن خلفاى اموى را فراهم آورد و باعث شد تا آنان بيش از صد سال بر مناطق اسلامى حكومت كرده و در جهت محو اسلام و ارزشهاى اسلامى بكوشند.
ب) در اين دوره، بسيارى از مفاهيم ارزشى و اخلاقى اسلام به فراموشى سپرده شد و به جاى آن، ارزشهاى جاهلى نظير دنياطلبى و تجمّلگرايى بر جامعه حاكم شد كه آثار آن در دورۀ خلافت على(ع) بروز يافت؛
ج)عملكرد منفى عثمان باعث شد تا جايگاه خلافت و امامت، بيش از گذشته تنزّل كند و پايههاى آن به سستى گرايد؛ شمار مدّعيان خلافت افزايش يابد و امكان شورش بر ضدّ خليفه قوّت گيرد. در حوزۀ فرهنگى و اعتقادى نيز فرصتهاى مناسبى براى كسانى مهيّا شد كه پيشينه و افكار يهودى يا مسيحى داشتند و در صدد ترويج آن بودند.
خودآزمايى
1. چگونه عثمان به خلافت رسيد؟
الف) از سوى شوراى عمر ب) با انتخاب مردم
ج) با نظر صحابه د) با نصب پيامبر(ص)
2. چه كسانى بيشترين نقش را در انتخاب عثمان براى خلافت داشتند؟
الف) سعدبنابىوقاص، عبداللهبنعمر ب) طلحه، عايشه
ج) زبير، عبداللهبنعبّاس د) عمربنخطّاب، عبدالرحمانبنعوف