100البتّه در اين ميان، افراد ديگرى هم از بخششهاى عثمان بهرهمند شدند؛ كه در شمار طايفۀ بنى اميه نبودند؛ از جمله:ششصدهزار درهم از اموال اصفهان به زبير رسيد و زمينهايى نيز به طلحه، خباببنارت، سعدبنابىوقاص، عدىبنحاتم، سعيدبنزيد و ابوموسى اشعرى واگذار شد. 1
سرانجام اين بخششهاى بىحساب خليفه، زيدبنارقم - متولّى بيتالمال - را به اعتراض واداشت و با تحويل كليدهاى بيتالمال به وى، اعلام كرد كه تنها خزانهدار مسلمانان است نه عثمان. 2همچنين عبدالرحمان بنعوف را كه براى دستيابى عثمان به خلافت تلاش فراوانى كرده بود و به گفتۀ مسعودى از ثروتمندان به شمار مىرفت، به خشم آورد. او هنگام مشاهدۀ كاخ و سفرۀ رنگين عثمان، از بيعت با عثمان، به خدا پناه برد و تا پايان حياتش با او سخن نگفت. 3
5. تحليلى بر عملكرد خليفۀ سوم
دورۀ خلافت عثمان را مىتوان در سه محور كلّى ارزيابى كرد:
الف) خليفۀ سوم، بيش از خلفاى پيشين بر ارزشهاى جاهلى و فرهنگ قبيلهگرايى تأكيد ورزيد و چنانكه عُمَر پيشبينى كرده بود، 4 طايفۀ بنىاميّه را بر امّت اسلامى مسلّط ساخت. اين بدين معناست كه در اين دوره، سكّان هدايت جامعۀ اسلامى به دست كسانى افتاد كه دستكم حدود بيست سال با اسلام مبارزه كردند و از دشمنان سرسخت رسول خدا(ص)به شمار مىرفتند. شاهد اين مطلب، سخن ابوسفيان به عثمان است كه به وى توصيه كرد خلافت را همچون گوى در دست فرزندان اميّه به گردش