456
من چو با او بر نمىآيم به زور
در دلم از غبن آن افتاد شور
چون كنم كز وى نجاتى باشدم
وز مى معنى حياتى باشدم؟»
گفت: «تا پيش تو است اين نفس سگ
از برت ابليس بگريزد به تگ
عشوه ابليس از تلبيس توست
در تو، يك يك آرزو، ابليس توست
گر كنى يك آرزوى خود تمام
در تو صد ابليس زايد والسلام»
1
پس در رمى جمرات، هم نفس انسان رمى مىشود و هم ابليس؛ بنابراين، بايد اهتمام حاجى، بيشتر به رمى هواهاى نفسانى خويش باشد تا ابليس؛ زيرا اگر هواهاى نفسانى به درستى رمى شود، رمى ابليس، بسيار آسان خواهد بود.«شيخ محمود شلتوت» مىنويسد:
رجم شيطان، اقدامى سمبليك و عملى است كه از خلال آن، حجاج، اراده خويش را براى كنار نهادن عوامل ناروا و نفسانى و شرارتآميز اعلان مىنمايند و تكرار آن، تأكيدى بر اين اراده و تصميم است. 2
وى در جاى ديگر مىگويد:
سنگ انداختن به سر و روى سمبل ابليس، گوياى اظهار نفرت از همه پليدىها و حقير شمردن همه پلشتىها و كششهاى نارواست و حركتى سمبليك براى تبلور عزمى صادقانه در مقابله با هواپرستى و تباهىگرى افراد و جامعههاست. 3
به تعبير امام خمينى (رحمةالله):
اين سفر الهى را شما مىرويد، رجم شيطان مىكنيد، اگر چنانچه خداى نخواسته خودتان از جنود شيطان باشيد، خودتان را هم رجم مىكنيد! شما