441«تفاوتى كه بين دو «وقوف» (وقوف در عرفات و وقوف در مشعرالحرام) وجود دارد، آن است كه اولى در روز و در روشنايى است و دومى در شب و تاريكى. وقوف در عرفات از ظهر روز عرفه است تا اذان مغرب (همه در روشنايى)، و وقوف در مشعرالحرام، از ميانه شب است تا طلوع آفتاب (همه در تاريكى). تفاوت در چيست؟ بايد توجه كرد تفاوت روشنايى و تاريكى يا تفاوت روز و شب در چيست؟ و از آن مهم‌تر، تأثير هر كدام بر انسان چگونه است؟ در مورد اول، تفاوتى بين روز و شب نيست؛ زيرا هر دو از آيات الهى‌اند. اما مورد دوم، بسيار مهم است؛ در روشنايى، مى‌بينى و فكر مى‌كنى و با هدايت خداوند، به شناخت و معرفت نايل مى‌شوى. اما در تاريكى نمى‌بينى (نه طبيعت را و نه حتى چند قدمى خود را) جز آسمان و ستارگان و ماه شب دهم. اما فكر كردن رهايت نمى‌كند، و به نور ايمان، به شعور مى‌رسى، كه اينجا مشعر است. در عرفات به معرفت و آگاهى رسيدى و قلبت روشن شد. و اينك، حتى در تاريكى، آن نور معرفت، تو را به شعور مى‌رساند. معرفت و آگاهى و عرفان كسب شده در عرفات، چراغى است براى هدايتت در شب تا به مرز شعور.
موضوع اساسى ديگر، تفاوت شب و روز است. شب از عناصر طبيعى (زمان) است كه تعاريف، خوبى‌ها، ويژگى‌ها و مصاديق زيبايى آن در تعاليم وحيانى آمده است. شب در كلام الهى، مايه آرامش، زمان آغاز معراج نبى مكرم اسلام(ص)، زمان حضور حضرت موسى(ع) در كوه طور و زمان مناسبى براى نماز، دعا، نيايش و استغفار است.
شب يكى از پديده‌هاى مهم است، كه اگر كسى با ديده حقيقت‌بين و قلب روشن در آن وارد شود، زمينه و بسترى براى تعالى و رستگارى‌اش فراهم مى‌شود. اما شب (بدون آگاهى) نمادى از ظلمت، تاريكى و گمراهى است كه بدون وجود چراغ معنويت و بصيرت، چيزى جز وحشت براى انسان در پى ندارد. شب به سحر ختم مى‌شود و سحر نيز در تفكر قرآنى، متضمن معارف و ويژگى‌هاى خاص، از جمله زمان مناسب