371 اَلْمَرْوَةَ مِنْ شَعٰائِرِ اللّٰهِ ، نخست، نام صفا را آورد و رسول خدا(ص) نيز در حجۀ‌الوداع نيز فرمود: «من سعى خود را از صفا آغاز مى‌كنم؛ چون خداوند در آيه شريفه از صفا آغاز كرد»، پس بنده خدا بايد آنچه را كه خدا مقدم داست، مقدم بدارد و آنچه را كه خدا مؤخر داشت، مؤخر بدارد. همانا كه از اسامى خدا، «

المقدم » و «

المؤخر » است. پس اگر تو آنچه را كه خدا مقدم داشت، مؤخر نمايى و آنچه را كه مؤخر داشت، مقدم نمايى، اين كار تو در حقيقت، نزاعى خفيف و پنهانى با خداوند است كه حرمان و محروميت تو را در پى دارد. پس در مشاعر الهى همان‌گونه كه براى شما بيان شد، عمل نماييد، و پا را از آن، فراتر ننهيد و رسول خدا(ص) اين دستورِ رعايت ترتيب در سعى را به سبب تعليم ما و رعايت ادب الهى فرمود، و اگر شروع سعى از مروه جايز بود، آن حضرت چنين دستور نمى‌دادند. پس هر كه سعى خود را از صفا شروع نكند، از فوايد نهفته در شروع سعى از صفا محروم مى‌شود و همانا كه رسول خدا(ص) فرمود: «مناسك خود را از من فراگيريد و مقدم داشتن صفا در سعى از مناسك است». ¹

11. از سعى بين صفا و مروه تا سعى در همه عمر

آنجا كه تنها هفت بار «سعى»، آن همه دستاورد به همراه دارد، دستاوردهاى «سعى» در همه عمر، اعجاب‌آور خواهد بود. هفت بار سعى بين صفا و مروه، تنها، مشق و تمرينى است به منظور آماده شدن براى سعى در همه عمر. تلاش و تكاپوى در حج نيز به تمرين براى تلاش در زندگى است. از آنجا كه حاجى براى رفتن به حج آماده مى‌شود، در حال حركت است. تا هنگام بازگشت از اعمال حج علاوه بر