370 مجسم سازيد». ¹

سعى زائر آن‌گاه كه رو به جانب صفا دارد اين است كه خود را تصفيه كند و از صفاى الهى بهره‌مند شود. زمانى‌كه به‌سوى مروه مى‌رود، سعى در كسب مروت و مردانگى به دست آورد؛ زيرا «مروه» رمز مروت و مردانگى و «صفا» نشان تصفيه و تهذيب روح است. گرچه در اصلِ اين تردد، هاجر(س) براى رسيدن به آب، هفت بار از كوه صفا به مروه و از مروه به صفا آمد و ذكر «

هَل بِالوادي مِن انيس » بر لب داشت تا آبى براى نوزادش بيابد، تا آنكه بر اثر دعاى حضرت ابراهيم(ص) هنگام اسكان و ترك همسر و فرزندش در اين سرزمين، رَبَّنٰا إِنِّي أَسْكَنْتُ مِنْ ذُرِّيَّتِي ... (ابراهيم: 37) و نيز سوز و نيايش مادرانه هاجر، از زير پاى مبارك حضرت اسماعيل چشمه زمزم جوشيد، ولى سر اين كار، آن است كه انسان به صفا برسد و مروت و مردانگى بيايد. جوانمرد، هرگز ذلت را نمى‌پذيرد سرور آزادگان، امام حسين(ع) مى‌فرمايد: «نه چون بندگان مى‌گريزم و نه دست تسليم و ذلت به كسى خواهم داد، بلكه در ميدان مبارزه و مردانگى، شجاعانه خواهم ايستاد». ² سعى راستين رسيدن به عزت، مروت و مردانگى است. ³

10. آغاز سعى از صفا و حكمت آن

براساس روايات و فتاواى علما، آغاز سعى، بايد از صفا باشد و اگر سعى خود را از مروه شروع كند، بايد آن را اعاده نمايد. ⁴

ابن‌عربى دراين‌باره مى‌نويسد:

سعى بايد از «صفا» آغاز شود. چون خداوند در آيه شريفه إِنَّ الصَّفٰا وَ